An deknologiezh niverel hag ar veurvorelezh

31

Divizout amañ, gwareziñ amañ, kenlabourat dre Europa

Levrig 2027
Follenn-hent 2027–2032

NB: Evit mad Frankiz ha berrder, implijet e vez ar stumm gourel en destenn-mañ evit endelc'her an holl reizhoù.

Diverradenn

Breizh a zo unan eus ar c'hreizennoù niverel pennañ war aod Atlantel Europa. Hêrezh Lannuon war dachenn an telekominikerezh, ar strolladoù kibersurentez ha spered artifisiel e Roazhon, arbennigiezh mor ha morlu Brest, ekosistem Naoned, ar fotonek, an elektronek hag an enklask foran a ro dezhi un diazez dreistordinal. Astenn ur rouedad optikel foran dre rannvro velestradurel Breizh a ya d'ober ivez ur madoù strategel a-stroll.

Met ar galloud implijout n'eo ket par d'ar veurvilouriezh. An aotrouniezhoù publik, an embregerezhioù hag ar geodedourien a chom stag ouzh pourvezerien nann-europat evit ar servijoù koumm, ar reizhiadoù korvoiñ, ar meziantoù burev, ar mediaoù sokial, ar c'homponantoù dafar, an naoudegezh artifisiel hag, e degouezhioù zo, ar gibersurentez hec'h-unan. An data produet e Breizh a grou alies muioc'h a dalvoudegezh en diavaez eus Breizh eget evidomp-ni.

Evit Yes Breizh, ar veurvilité niverel n'eo na emrenerezh na ar bromesa digwirion da broduiñ pep tra en tolead. An tu da zibab eo, da cheñch pourvezerien, da gompren an teknologiezhioù implijet, da wareziñ an roadennoù hollbouezus, da zerc'hel ar servijoù en un degouezh enkadenn, ha da zivizout ent demokratel war an doare d'o implijout. Diazezet eo war tri live klokaus : Breizh evit an aozadur hag an arnodiñ ; Bro-C'hall evit kefridioù suverennel ha greantel zo ; hag Europa evit ar mas kritikel, ar standardoù hag an isframmoù strategel.

Gant an dereadur e c'hallfe Breizh kaout muioc'h a gontroll war he frenadennoù niverel, he roadennoù foran, he stummadur, an enframmañ, an neveziñ ha kaleter he servijoù. Ne lamfe ket kuit ar GDPR, Lezenn an Naoudegezhioù Artifisiel pe reolennoù europat ar gibersurentez hag ar c'hevezerezh. Er c'hontrol, e rofe ul live divizout gouest da dreuzfurmiñ anezho e dibaboù kenglotus ha gwiriekadus.

• An doare kinniget gant Yes Breizh a zo sellet ouzh ar rouedadoù kritikel, an data hag ar barregezhioù evel un danframmoù evit mad an holl.;
• da warantiñ kendalc'h niverel ar servijoù hollret; ;
• da vihanaat an dependansoù dre an etregwezhusted, an distrousted hag ar meziantoù mammenn digor; ;
• aozañ gouarnerezh foran an roadennoù hag an naoudegezh artifisiel; ;
• lakaat ar gibersurentez da vezañ ur politikerezh rannvroel hegerz d'an embregerezhioù bihan ha krenn ha d'an aotrouniezhoù lec'hel; ;
• diorren teknologiezhioù evit ar brezhoneg hag ar gallaoueg; ;
• da harpañ un ekonomiezh niverel padus, europat ha troet war-zu an ezporzhiañ e Breizh; ;
• Gwareziñ an egor demokratel diouzh ar manipulerezh hag an dizelezh.

1. Souverennetez niverel : termeniñ ar meizad evit ober

1.1 Ur varregezh, n'eo ket un dikedenn

Ur servij niverel n'eo ket souveren hepken peogwir eo herberc'hiet ent-lec'hel pe gwerzhet gant un embregerezh breizhat pe gall. Ret eo priziañ ar chadenn a-bezh : perc'henniezh ha lec'hiadur an danframmoù, al lezenn dalc'hus, ar c'hontroll war ar meziant, an digor d'ar roadennoù hag d'ar metaroadennoù, an dependansoù teknikel, an is-embregerien, ar barregezhioù kempenn, an tu da zistreiñ d'ur stad kent ha da zerc'hel ar c'hendalc'h en un doare digresket.

Ar ouennelezh a vez muzuliet neuze diouzh barregezhioù fetis : gouzout petra eo ar poentoù hollbouezus ; merañ an identelezhioù hag an aotreoù ; rinegañ ha gwareziñ an roadennoù ; cheñch evit un diskoulm all hep koll roadennoù ; derc'hel ur servij hollret ; gwiriañ an algoritomoù ; marc'hata ar c'hevradoù ; ha stummañ an implijerien hag an divizerien.

1.2 Ar pevar live barregezh

1. Kontroll strategel : termeniñ ar palioù, ar riskloù degemerus hag an dependansoù gouzañvus.
2. Arbennigiezh war ar gwir: kompren ar gwir a dalvez evit ar roadennoù, ar c'hevratoù hag an digoradur ezterritorial.
3. Arbennigiezh teknikel : priziañ, gwareziñ, suraat ar c'henoberusted, kefluniañ ha merañ ar reizhiadoù korvoiñ.
4. Kontroloù ekonomikel : kaout pourvezerien all, arbennigiezh ha barregezh postañ arc'hant.

1.3 Souverennerezh digor ha europat

Diazezet eo an internet hag ar skiant war ar c'henlabour, ar standardoù digor ha red dieub ar ouiziegezh. Ne rank ket ar veurvorelezh dont da vezañ un digarez evit an digenvezerezh, an evezhierezh pe bevenniñ an enklaskoù. Evel m'en diskouez danevell ar CESER diwar-benn skiantoù ar mor : an dastumadoù roadennoù, an danframmoù skiantel, ar frankiz akademek hag ar c'henlabour etrebroadel a zo hollbouezus evit meurvorelezh ar ouiziegezh.

2. Breizh niverel : un diazez solut, met unan diglok

Diskouezell	Talvoud dave	Dachenn hag interpretadur
Micherioù niverel	War-dro 50 000	Rannvro Velestradurel Breizh, IDÉO 2025 Kreizenn1
Ensavadurioù er gennad	War-dro 6 700	Un danvez ennañ hogos nemetken frammoù bihan
Embregerezhioù arbennikaet war ar gibersurentez	War-dro 170	Urzh a vrasder diwar danevell Yes Breizh, da vezañ hizivaet bep bloaz
Rouedad Broadel Breizh an Uhelbann dreist-tizh	1,4 milion a lec'hioù vizet	Ar pal eo tizhout ur golo klok a-benn fin 2026 er pevar departamant melestradurel.
Savadurioù dereat war ar rouedad foran	War-dro 800 000 a-benn fin 2024	Ouzhpenn 300 000 framm ouzhpenn e 2024, hervez Mégalis2 Breizh
Darvoudoù dastum arc'hant French Tech Rennes Saint-Malo e 2024	234 milion a euroioù	22 oberiadenn ; ne c'holo ket Breizh a-bezh
Loden ar maouezed er micherioù niverel	War-dro 25 da 35 %	Hervez ar gennadoù hag ar mammennoù implijet gant IDÉO Breizh
Implij an IA genel	48 % eus poblañs Bro-C'hall e 2025	Roadennoù broadel eus Barometr Niverel 2026

Diskouez a ra ar sifroù-mañ ur mas kritik, met ne roont ket c'hoazh ur skeudenn eus ar veurvorelezh. N'he deus ket Breizh ur roll klok, a c'holo he pemp departamant, eus hec'h is-adalennoù, he frammoù hollbouezus, he kreizennoù roadennoù, he barregezhioù rouez, he dispignoù niverel foran hag he roadennoù strategel. Ret eo kaout ar c'hompren-se a-raok ma vefe graet forzh peseurt kemennadenn diwar-benn ur 'goummenn breizhat' pe un 'IA breizhat'.

2.1 Strolladoù klokaus

Rennes zo ur greizenn evit an enklask, ar gibersurentez, an naoudegezh artifisiel, an telekominikerezh, an difenn hag ar servijoù niverel. Lannion a chom ur greizenn istorel evit ar rouedadoù, ar fotonek hag an elektronek. Brest a vod an teknologiezh niverel vor, ar giberdifenn, an oseanografiezh, ar sistemoù morlu hag ar roadennoù mor. Nantes ha Saint-Nazaire a ginnig un ekosistem niverel hag industriel a-bouez, dreist-holl war dachenn ar meziantoù, an industriezhioù krouiñ, ar yec'hed hag ar fardañ. Vannes, Lorient, Kemper ha Sant-Brieuc a ya d'ober rouedadoù eus embregerezhioù bihan ha krenn lec'hel, servijoù, stummadur hag nevezenti.

An aozadur douaroniel-mañ a zifenn ur rouedad liesgreizenn e-lec'h muioc'h a zivroñs en ur metropol hepken.

2.2 Ar gwienn : ur madoù foran, n'eo ket un fin enni hec'h-unan

Pal Bretagne Très Haut Débit eo pourchas 100 % da lec'hioù ar rannvro velestradurel a-benn fin 2026, en ur gontañ ur rouedad foran evit an takadoù n'int ket goloet gant an intrudu prevez. An doare-ober-mañ a sikour da stankañ an toull en danframmoù hag a ya d'ober ur perzh mat evit suverenelezh an tiriad.

Koulskoude, ar gwienn ne ra ket war-dro ar c'heñveriadenn diwezhañ, golo ar pellgomz hezoug, koust ar c'houmanantoù, dafar an tiegezhioù pe ar barregezhioù. Evit Yes Breizh, e rank ar wir-vouezh bezañ muzuliet dre ar hegerzhded, an tizh, an amzerioù dresañ hag ar c'houzañvusted, en enezioù koulz hag er c'hornioù-bro.

Evit an inizi hag an takadoù dizifennet, e c'houlenn ar gendalc'husted ivez hentoù all. C'hoant en deus Yes Breizh gwelet ur studiadenn kaset da benn e Breizh evit termeniñ an dependansioù diouzh ar gwifrennoù douar ha dindanvor, ar poentoù unel faezhadur hag an diskoulmoù trumm : hentoù pourvezañ doubl, ar radio, al loarell, barregezh hezoug da c'hortoz ha stokoù dafar. N'eo ket ar pal kreskiñ an danframmoù en aner, met mirout ouzh un troc'h hepken da zigenvezañ un takad douaroniel e Breizh e-pad pell.

2.3 Ur gennad nevezus, met unan rannet

Evit Yes Breizh, an niver a embregerezhioù hag a start-upoù zo un arouez eus ur vuhez kreñv. Koulskoude, ment bihan-kenañ kalz a aozadurioù a strisha o barregezh da ginnig evit kevratoù publik, da ezporzhiañ, da arc'hantaouiñ an testeniekaat pe da zerc'hel kelc'hiadoù hir an enklask. Goulenn a ra ar veurvilouriezh neuze ur politikerezh a gonsortiomoù, raktresoù-arnod ha kreskiñ an embregerezhioù, kentoc'h eget dasparzh darn-ha-darn yalc'hadoù.

Perak Yes Breizh a implij ar servij kemennadurioù breizhveuriat Treebal

3. Deleistigezhioù strategel

3.1 Koumoul, meziant ha savennoù

Evel ma ouzer, kreizennadur ar cloud bedel a grou un dependañs ekonomikel, teknikel ha lezennel. An hevelep efedoù 'lock-in' a gaver er meziantoù burev, er postel, en ostilhoù kenlabour hag er mediaoù sokial. N'eo ket ar gudenn berzañ ur merk bennak : ar gudenn eo goulenn ur priziadenn ar riskloù, furmadoù digor, ur porzhusted amprouet, un hent-dont-er-maez gwarantet dre gevrat hag un dibab all kredus evit ar c'hefridioù hollbouezus.

3.2 Elfenn, dafar ha chadennoù pourvezañ

Daoust m'he deus Breizh un arbennigiezh war an elektronek, ar fotonek hag an telekominikerezh, eo stag ouzh chadennoù pourvezañ bedel evit an hanterkonduerioù, ar servijerioù, an termenaloù hag an dafar rouedad. N'hall ket adsevel ur greanterezh klok hec'h-unan. Gallout a ra, avat, anavezout ar c'homponantoù hollbouezus, kreñvaat ar servijoù dresañ hag adneveziñ, harpañ ar marc'hadoù ispisial a dalvoudegezh uhel ha kemer perzh en emglevioù greantel europat.

3.3 Spered artifisiel ha patromoù diazez

An IA genel a zo o buanaat he degemer, met kreizenniñ a ra ivez ar galloud jediñ, an roadennoù hag ar berc'henniezh speredel. Ur politikerezh foran yac'h a ra an diforc'h etre an implijoù gant nebeut a riskl hag ar re kizidik, a briz ar c'houstoù klok, a warez an roadennoù, a zokument ar patromoù hag a zalc'h un evezhierezh denel.

Lezenn an Intelligentezh Artifisiel³ Aet eo e-barzh ur prantad seveniñ a-bouez d'an 2 a viz Eost 2026, goude ma voe lakaet e pleustr berzoù ha deverioù liammet gant gounezerezh an IA e 2025. Rankout a ra Breizh en em brientiñ evel prener, implijer, pourchaser stummadurioù ha kreizenn arnodiñ, hep degas reolennoù a vefe enebet gant gwir an UE.

3.4 Roadennoù foran, greantel ha skiantel

An data a denn d'ar yec'hed, d'an treuzdougen, d'an energiezh, d'al labour-douar, d'an endro mor ha d'an endro dre vras a zo a dalvoudegezh strategel. Bodañ an data-se a c'hall gwellaat ar servijoù hag an enklaskoù, met goulenn a ra un pal sklaer, reoladoù kalite teuliet, gwirioù moned, ur gouarnerezh ha muzulioù surentez dereat.

Lezenn an Doneoù⁴, a vo lakaet e talvoud e miz Gwengolo 2025, a wella an digor d'ar roadennoù eus an ardivinkoù kevreet ha hezougusted ar roadennoù etre ar servijoù tretiñ. Yes Breizh a gred e tlefe Breizh ober gant ar stern-mañ evit krouiñ egorioù roadennoù arbennik war gennadoù zo, a glot gant normoù Europa.

4. Kibersurentez ha kaleter

4.1 Eñvor : ur gourdrouz sistemek

Ur c'hibertag war un ospital, un aotrouniezh lec'hel, un embregerezh agri-boued, ur porzh pe ur pourvezer dour a c'hall kaout heuliadoù korfel ha sokial diouzhtu. Ne c'haller ket, dre se, lezel ar surentez da zepartamant an IT hepken. Rankout a ra ar renerien anavezout ar madoù hollbouezus, senarioioù an enkadenn hag o c'hargoù.

4.2 Eus an dreistelezh da wareziñ Breizh a-bezh

Breizh he deus ur gennad kiberskiant diazezet-mat, an Bretagne Cyber Alliance ha CSIRT Breizh.⁵. Koulskoude, an aotrouniezhoù lec'hel bihan, an aozadurioù a-youl-vat, ar frammoù yec'hed hag an embregerezhioù bihan ha krenn a vank alies dezho koulz ar varregezh hag ar budjed. Evit Yes Breizh, an dae eo treuzfurmiñ an dreistelezh veurgreuniek en ur servij rannvroel evit an diarbenn, ar respont hag an adsavidigezh.

4.3 En em brientiñ evit NIS2

An Directive NIS2 europat a astenn an dleadoù kibersurentez da veur a c'hennad hollbouezus ha hollret. E miz Eost 2026 e oa c'hoazh o treuzkas anezhi e lezenn Bro-C'hall ; lakaet en deus an ANSSI ar 'Référentiel Cyber France' hegerz evel diazez evit ar prientiñ. Hervez Yes Breizh, ne zlefe ket an aozadurioù e Breizh gortoz ma vo embannet al lezennadur diwezhañ a-raok kartennerezhiñ ar riskloù, aozañ mererezh an darvoudoù, surenteziñ ar pourvezerien ha stummañ o renerezh uhel.

4.4 Eñvor : kendalc'h an obererezh en doare digresket

Ur servij kalet eo unan a gendalc'h da seveniñ e gefridi bennañ pa ne vez ket hegerz ar rouedad, ar c'hcloud pe ar pourchaser servijoù. Pep aozadur hollbouezus eus ar gennad foran a rank kaout eiladoù diavaez, ur steuñv diwall, argerzhioù war baper pe lec'hel, poelladennoù ingal hag ur varregezh adsevel amprouet.

5. Servijoù foran, meziantoù mammenn digor ha pourvezañ

5.1 Ar pourvezañ publik evel un ostilh

Evel evit traoù all, hag en degouezh-mañ ent-spesius, e pren an aotrouniezhoù lec'hel meziantoù, periant, servijoù herberc'hiañ ha servijoù all bep bloaz. Dre genurzhiañ o ezhommoù e c'hallont gwarantiñ an etregwezhusted, an hegerzhded, an ekodizagn, ar surentez, an distrousted hag an treuzwelusted. Ne reizh ket ar veurvorelezh mirout ur gevrat en un doare forzhus evit un embregerezh lec'hel; kentoc'h e ro an tu da lakaat e plas rekizadurioù a vir ouzh ar stagadur gant ur pourchaser hag a vroud ur c'hontroll padus. Yes Breizh a gav dezhañ ez eo ar pourvezañ publik ul levier a zlefe bezañ implijet kalz muioc'h gant an aotrouniezhoù lec'hel eget na vez graet bremañ ; reolennoù ar pourvezañ publik a aotre kalz muioc'h eget na soñjer peurliesañ.

5.2 Mammenn digor dre ziouer pa vez dereat

N'eo ket ar meziant dieub sur, dalc'het e ratre pe azas a-unan. Koulskoude, e god gwiriekadus, e furmadoù hegerz hag e varregezh da vezañ rannet a c'hall digreskiñ an dependañs. Yes Breizh a ginnig an doare-ober da-heul : reiñ ar priorelezh da briziñ an diskoulmoù dieub ha rannadus, teuliaouiñ an diforc'hioù, arc'hantaouiñ ar mirerezh ha treuzkas ar gwellaennoù talvoudus d'ar gumuniezh.

Embregerezhioù e Breizh a zo dija o tiorren diskoulmoù kehentiñ a-du gant an roadennoù, evel Treebal.⁶ hag an holl berzhidi all. Rankout a reont kaout moned da skouerioù-arnod ha da gevratadoù dave diazezet war griterioù treuzwelus, en hevelep doare ha diskoulmoù europat etregwezhiat.

5.3 Un velestradurezh hegerz dre veur a hent

An niverelaat ne rank ket kemer lec'h an eskemmoù denel. Evit Yes Breizh, an holl servijoù foran niverel a rank bezañ hegerz d'an dud nammet, met rankout a reont ivez bezañ aes da gompren, kenglotus gant an aveadurioù koshoc'h, ha bezañ ambrouget gant un dibab nann-niverel. Ul lodenn diazez eus ar veurvorelezh eo an enframmañ: ur boblañs a zo rediet da implijout hanterourien evit ober gant he gwirioù n'he deus tamm mestroni ebet war he metoù niverel.

6. Barregezhioù, an ekonomiezh hag an enframmañ

6.1 Deskiñ ar gevredigezh en he fezh

Yes Breizh a gred e rank Breizh pourchas stummadurioù evit tri strollad: arbennigourien barrek da sevel ha da surenteziñ reizhiadoù; tud a vicher barrek da enframmañ an ostilhoù-se en o labour; hag an dud eus Breizh, a rank bezañ gouest da gompren ar riskloù, da wareziñ o roadennoù ha da wiriañ an titouroù. Ar gelennerezh niverel hag hini an naoudegezh artifisiel a rank bremañ kregiñ er skol ha kenderc'hel a-hed ar vuhez.

Kinnig a ra Yes Breizh sevel ur steuñv enframmañ niverel a liamm splann ar moned d'ar gwirioù ouzh ar moned d'al labour. Rankout a rafe pourchas priziadennoù barregezhioù, stummadurioù berr, skoazell evit kaout stummadur micherel, ha dafar adnevesaet. Evel-se e c'hallo Breizh goulenn groñs digant ar pourvezerien servijoù un tarif sokial eeun evit ar c'hennaskoù internet difiñv pe hezoug, evit na zeuio ket koust ur c'houmanant da vezañ ur skoilh evit an deskadurezh, al labour pe ar c'hemennadurioù melestradurel ret.

6.2 Liesseurtaat an tuta

Evel m'eo bet meneget a-us, an is-dileuriañ ar maouezed a zigresk ar poullad donezonoù hag a gendalc'h da rakvarnioù en design. An dud o adstummañ, ar re o chom er maezioù, an dud ampechet hag ar re yaouank distag diouzh ar reizhiad deskadurezh a rank bezañ gouest da gaout ur programm stummañ. Yes Breizh a gred e rank ar yalc'hadoù foran e Breizh bezañ liammet ouzh engouestloù muzulius war ar gevatalded, an deskardiñ ha kalite al labour.

6.3 Reiñ ur ment europat d'an embregerezhioù strategel

Evit Yes Breizh, e rankfe ar yalc'had foran e Breizh harpañ an tremen eus ar prototip d'ar marc'had : testeniekaat, greanteladur, ezporzhiadennoù, tuta gwerzherien, konsortiomoù ha daveoù pratikoù kentañ. Gallout a rafe bezañ soñjet en ur perzh foran bihan ha padennek eus Breizh evit gwareziñ an deknologiezh hollbouezus, gant ma vefe ur gouarnerezh dereat, ur strategiezh evit mont kuit, hag un evezhierezh demokratel.

Evit an embregerezhioù breizhat a skalfadurezh, a labour war dachenn an naoudegezh artifisiel atebek hag an teknologiezhioù hollbouezus, e vo bodet gant ur buaner ur renerien uhel arnodennet, enklaskerien, prenerien eus ar gennad foran, produerien, postourien europat hag arbennigourien war ar c'henfurmded. Ar pal ne vo ket krouiñ 'unicorns' en un doare artifisiel.«⁷, met da reiñ an tu d'an embregerezhioù gant un deknologiezh talvoudus ha mestroniet-mat da vont war-raok dre prantadoù an enmont war ar marc'had, an etrebroadeladur ha da gaout kevratoù heverk, hep koll diouzhtu mestroni war o divizerezh.

7. Yezhoù, anaoudegezh ha demokratelezh

7.1 Un annez niverel klok evit ar brezhoneg hag ar gallaoueg

Ur yezh a vank war ar c'hlaouieroù, en adwelerien reizhskrivadur, er c'hefluskerioù enklask, en etrefasoù mouezh hag er patromoù IA a zeu da vezañ diwelus en arloadoù da zont. Yes Breizh a gred e rank Breizh arc'hantaouiñ korpusoù a-galite – a zlefe bezañ digor d'an holl ma'z aotren ar gwirioù – koulz hag ostilhoù treuzskrivañ ha sintetizadur komz, danvezioù terminologiezh ha strolladoù roadennoù priziañ.

An danvezioù-mañ a rank bezañ meret evel ur mad boutin : an asant, an hevelepusted, an doujañs evit an aozerien, aotreoù sklaer hag ur moned reizh evit an enklaskerien, an aozadurioù hag an embregerezhioù.

7.2 Gwareziñ souverenelezh ar ouiziegezh

Yes Breizh a laka war wel eo Breizh an ti d'un drederenn eus nerzh labour ar skiantoù-mor e Bro-C'hall (en o zouez Breizhiz) ha perc'henn eo war un danframm roadennoù savet war an hir dermen. Yes Breizh en deus notennet disklêriadenn ar CESER a lavar e lakafe gwanaat an enklaskoù, ar staliadurioù hag ar c'henlabour en arvar ar souverenelezh ekonomikel, vouedel, yec'hedel hag energetek. Rankout a ra neuze ar roadennoù skiantel strategel bezañ miret, teuliet, gwarezet ha rannet hervez reolennoù a warant war un dro an digorder skiantel ha gwarez ar madoù kizidik.

7.3 Dizelezh hag ar sferenn foran

Evel ma ouzer e c'hall ar savennoù magañ an dizelezh, an danvez faos hag ar bolarizadur. Ne c'hall ket ar respont bezañ ur c'hontroll politikel war an titouroù. Rankout a ra enderc'hel treuzwelusted er c'hemennadennoù foran, enklaskoù dizalc'h, anaoudegezh ar mediaoù, harp d'ar c'hazetennerezh, moned da roadennoù ar savennoù evit an enklaskerien, ha lakaat lezenn Europa e pleustr.

Yes Breizh a gred e rank bezañ diskuliet kement implij foran a zanvez krouet pe kemmet gant an naoudegezh artifisiel. Ar reizhiadoù a levezon ar moned d'ar gwirioù, d'an deskadurezh pe d'al labour a rank bezañ dindan ur priziadenn eus an efedoù, un evezhierezh denel hag un doare da ober galv.

Gwareziñ ar vinored a c'houlenn un doare d'ober a sell Yes Breizh evel un afer a yec'hed foran hag a zeskadurezh – un doare d'ober a gloka reolennadur europat ar savennoù enlinenn. Yes Breizh a gred ez eus ezhomm eus ur c'houlzad dibaouez evit displegañ d'ar re yaouank, d'ar gerent ha d'an dud a vicher an efedoù a c'hall kaout an amzer skramm hag ar mediaoù sokial war ar c'housk, ar yec'hed-spered, skeudenn ar c'horf, an evezh hag an diskouez da gasoni pe da feulster. Plediñ a raio ivez gant rannañ skeudennoù ha titouroù gant ar gerent, ar pezh a c'hall, hep ma oufed ar bugel, krouiñ un identelezh niverel padus hag a c'haller korvoiñ.

8. Ar pezh a cheñchfe an dereadur

8.1 Kompetañsoù kenglotus

Dleout a rafe Breizh gallout sevel ur strategiezh enframmet a-hed pemp departamant a c'holo an danframmoù, ar pourvezerezh publik niverel, ar roadennoù rannvroel, ar stummadur, an enframmañ, an neveziñ hag efedusted an danvezioù. Ar c'hefridioù broadel liammet gant ar giberdifenn, an titouroù hag ar reolenniñ a vefe kendalc'het da vezañ kaset da benn e live ar gouarnamant kreiz hag an live europat, gant etrefasoù frammet.

8.2 Bennaenn an isrannerezh niverel

Evit Yes Breizh, e rank an divizoù bezañ kemeret el live izelañ a c'hall ober en un doare efedus. Ur gevredigezh lec'hel n'hall ket marc'hata hec'h-unan gant ur pourchaser bedel ; gallout a ra Breizh lakaat he ezhommoù hag hec'h arbennigiezh a-stroll. N'hall ket Breizh produiñ un hanterkonduer araokaet pe reoliañ ur savenn vedel hec'h-unan ; Europa eo al live dereat.

8.3 Gouarnerezh atebek

Un C'huzul Niverel Breizhat⁸, a vefe liesvennek hag dizalc'h, a vodfe aotrouniezhoù lec'hel, enklaskerien, embregerezhioù, sindikadoù, aozadurioù, difennourien ar gwirioù hag un niver a dud a-youl-vat eus Breizh. Embann a rafe diouzhioù kritikel, menegerioù, priziadennoù levezon ha disoc'hoù ar politikerezh, hep kaout moned da sekredoù surentez oberiat.

9. Pemzek kinnig evit 2032

Kinnig 1 – Kartennadur an adskorjoù niverel

Ur rolladeg pemp departamant a c'holo ar reizhiadoù hollbouezus, ar pourvezerien, ar c'hevradoù, an roadennoù, ar barregezhioù, ar c'hreizennoù roadennoù, ar rouedadoù, ar c'homponantoù hag ar steuñvoù kendalc'h an obererezh. Termeniñ a raio an dependansoù degemerus, ar re a zlefe bezañ digresket, hag ar re a zlefe bezañ lamet kuit, hag hizivaet e vo bep bloaz.

Kinnig 2 – Gwareziñ ha ledanaat ar rouedadoù foran

Ur wech echuet rouedad ar gwiennoù, e vo lakaet ar pouez war ar c'hennaskadurioù gwirion, an dalc'husted, an takadoù pell, ar golo hezoug, an hentoù all hag an trezalc'h. Un enselladenn eus al liammoù dindanvor hag eus ar poentoù unel c'hwitañ a vo graet a-raok ar postadurioù evit an adskor. Al Liger-Atlantel a vo enframmet e steuñvadur Breizh dre ar c'henlabour, ha da c'houde e framm ensavadurel an adunaniezh.

Kinnig 3 – Krouiñ ur goumoulenn foran kevredet e Breizh

Ne vo ket ar pal sevel ur greizenn roadennoù hepken diouzhtu. Ur rouedad pourvezerien servij akredited a ginnigo herberc'hiañ, eiladoù surentez, mererezh an identelezh ha binvioù rannet, en o zouez rummatadur ar roadennoù, ar rinegañ, an distroadusted amprouet hag an enframmañ gant servijoù gall hag europat a fiziañs.

Kinnig 4 – Degemer ur politikerezh a brenadegoù souveren ha kiriek

Kement kevrat bras a endalc'ho furmadoù digor, hezougded, hegerzhded, surentez, ekonedizañ, lec'hiadur an roadennoù teuliet hag ur strategiezh mont kuit. Bodañ a raio an aotrouniezhoù lec'hel an aoditoù, an termenoù kevrat hag ar c'hevratoù pa vez kresket o galloud marc'hata gant se.

Kinnig 5 – Dispakañ ur rummad boutin a veziantel mammenn-digor

Ur sanailh meziantel foran e Breizh a herberzo parzhioù rannet, teuliadur ha degasadennoù. Meziantoù burev, postel, videokonferañs, merañ teuliadoù ha servijoù aferioù a vo sujed da steuñvoù lakaat e pleustr gwirheñvel, gant skoazell evit ar personell ha arc'hantaouiñ evit an trezalc'h.

Kinnig 6 – Astenn sko 'Breizh' – 5

CSIRT Breizh hag e gevelerien a bourchasio priziadennoù, poelladennoù stummañ, harp ha distro d'an aotrouniezhoù lec'hel, d'an ospitalioù, d'ar porzhioù, d'an ensavadurioù deskadurezh, d'an aozadurioù ha d'an embregerezhioù bihan ha krenn. Ur servij rannet ennañ merourien surentez a skoazello an aozadurioù zo re vihan evit goprañ implijidi o-unan.

Kinnig 7 – Krouiñ kreizennoù roadennoù breizhat

Platformoù arbennik dre gennad – o c'holoañ gennad ar mor, al labour-douar, an energiezh, an treuzdougen, ar yec'hed hag an endro – a vo diorroet, enno kaoutaerioù, normoù, reolennoù moned, heuliusted ha perzh an pourchaserien roadennoù. Chom a raint etreoberus gant ar platformoù europat hag e sentint ouzh ar GDPR hag ouzh lezennadur ar sekredoù kenwerzhel.

Kinnig 8 – Sevel ur garta breizhat evit an naoudegezh artifisiel foran

En ur marilh foran e vo roll an arloadoù IA implijet gant an aotrouniezhoù lec'hel, gant o fal, o pourchaser, o roadennoù, ar riskloù hag an evezhierezh denel. Evit an implijoù kizidik e vo ret kaout ur priziadenn an efedoù, un enselladenn, un doare da gaout digoll hag ur steuñv kendalc'h an obererezh. An implijidi a resevo ur stummadur objektivel war al lizherennegezh IA.

Kinnig 9 – Krouiñ ur font evit harpañ an tremen niverel

Ar font a skoazello an testeniekaat, an industrielaat, an ezporzhiadennoù hag ar c'hengevredadoù e tachennoù ar gibersurentez, ar pellgehentiñ, ar fotonek, an teknologiezh niverel vor, ar yec'hed, ar meziant hag an elektronek. Da-genvez e arc'hanto ur programm buanaat evit an Nao, unan atebek, o liammañ embregerezhioù gant potañsial uhel, embregerien arroutet, rouedadoù postañ arc'hant ha pratikoù en o deroù. An arc'hantadur a vo divizet diouzh mirout ar barregezhioù, kalite al labour ha disoc'hoù gwiriekadus.

Kinnig 10 – Krouiñ ur benveg niverel evit ar brezhoneg hag ar gallaoueg

Produet e vo korpusoù, geriadurioù, diazoù termenadur, roadennoù mouezh, hag ostilhoù evit ar reizhañ, an treiñ hag ar priziañ a-gevret gant komzerien, enklaskerien hag aozadurioù. Ar framm-ren a warezo gwirioù ar berzhidi en ur suraat un adimplij ledan gant ar servijoù publik hag en ur vroudañ an nevezenti.

Kinnig 11 – Gwarantiñ ar gwir da gaout skoazell niverel

Pep kumuniezh lec'hel a vo ganti hanterourien stummet ha lec'hioù hegerz. Servij ebet ne vo nemetken niverel. An hegerzhded, ar yezh eeun, an dafar adnevesaet, ar stourm a-enep an touellerezh ha gwarez ar vinored a vo ul lodenn eus ur programm boutin. Un hentad a liamo ar skoazell diazez ouzh ar barregezhioù rekis evit an implij, ha Breizh a varc'hataio un tarif kevredusted sokial gant an oberiataerien.

Kinnig 12 – Sevel ur budjed karbon hag aveadurioù stlennegel evit ar gennad foran

Kemeret e vo e kont gant ar pourvezerezh publik padelezh, dresusted, adimplijusted, hag an beveziñ energiezh, dour ha danvezioù. Roet e vo ar priorelezh da astenn padelezh talvoudus ar produioù ha d'an ekokonstuiñ. Siwazh, n'en deus Yes Breizh roadenn ebet evit Breizh, met ar gennad niverel a ya d'ober war-dro 4 % eus roudenn garbon Bro-C'hall e 2022; hep ober netra e c'hallfe e roudenn kreskiñ a-galz a-benn 2050.

Kinnig 13 – Degemer ur steuñv breizhat evit an enframmañ niverel hag ar barregezhioù

Ar steuñv a spizelo palioù evit pep kumuniezh lec'hel a-fet moned, dafar, barregezhioù hag enframmadur e marc'had al labour. Kenurzhiañ a raio al labourerien kumuniezhel, al levraouegoù, an aozadurioù karitez, an aozadurioù stummañ, ar steuñvoù skoazell lec'hel evit an implij hag an embregerezhioù. He efedusted a vo muzuliet gant al live a emrenerezh tizhet hag ar moned d'ur gwir, d'ur stummadur pe d'ul labour, ha n'eo ket hepken gant an niver a stalioù-labour aozet.

Kinnig 14 – Gwarantiñ ar c'hevreadusted niverel evit an inizi hag an takadoù pell

Pep rann eus Breizh a zo goloet gant ar steuñv a vo dezhi ur senario evit an darvoudoù dic'hortoz, un amzer adtapout d'ar muiañ hag un neud a dafar sikour diouzh an ezhomm. An divizoù a-zivout ar postadur en ul liamm dindanvor, un eil hent douar pe un diskoulm radio pe loarell a vo kemeret da-heul ur priziadenn foran eus ar riskloù, ar c'houstoù, ar servijoù hollret hag al levezonoù war an endro.

Kinnig 15 – Gwareziñ ar vinored en o buhez niverel

Ur strategiezh diarbenn a vod ar skolioù, gennad ar yec'hed, ar familhoù, ar re yaouank, an aozadurioù enklask hag an aozadurioù. Diorren a raio an deskadurezh war ar savennoù niverel, an evezh-preder, ar c'housk, ar reizhelezh niverel, ar c'hiber-gwallgaserezh, an danvez kasonius ha rannañ skeudennoù gant ar gerent. Priziet e vo ar muzulioù en un doare dizalc'h ha ne vo ket diazezet war na un evezhierezh ledan na stigmatadur ar familhoù.

Divizoù lakaat e pleustr

Ne vez lakaet e pleustr treuzfurmadur ebet war ur skeul vras hep budjed, marc'had, gounidoù ha priziadenn. N'eus pal ebet lakaet hep ur budjed, un deiziataer, harp hag un diskoulm teknikel hegerz. N'eus treuzkas ebet hep ar peadra ret. Ma c'hoarvez ur c'hwitadenn, e vez reizhet ar reizhiad kentoc'h eget bezañ dalc'het-mat, evit mirout an neuz hepken. Ur c'hod gwer, orañjez, ruz A ziskouezo an tuadur, met ne gemero biken plas ar sifroù hag o zisplegadenn. Ur c'hresk padennek en un diskouezell a c'hallfe diskouez un tremen pe un dastum roadennoù gwellaet : pep cheñchamant a vo dielfennet a-raok ma vo kemeret un diviz.

10. Amzeriadur evit 2027–2032

2027 – Kompren ha surenteziñ

• embann kartennadur kentañ an dependansoù hag an dispignoù; ;
• Adkemer strategiezhioù evit ar pourvezañ, an roadennoù hag an naoudegezh artifisiel; ;
• Amprouiñ steuñvoù kendalc'h an aferioù evit ar servijoù hollret; ;
• sevel ar C'huzul Niverel Breizh ;
• lañsañ ar gumuniezh yezhel ha tri greizenn evit un enframmadur gwellaet; ;
• priziañ kaleter al liammoù treuzdougen en inizi ha sevel ur strategiezh evit mirout ouzh ar vinored a implijout binvioù niverel.

2028–2029 – Bodañ an danvezioù ha testiñ doareoù nevez

• da lañsañ ar c'hentañ kevredadeg koumm publik ha kouevr meziant ;
• lakaat e pleustr ar skoed kibernetikel hag ar c'hargidi surentez rannet; ;
• Krouiñ ar c'hentañ kreizennoù roadennoù evit gennad ar mor, al labour-douar hag ar fiñvusted; ;
• arc'hantaouiñ ar c'hentañ kohortoù evit ar brasadur ;
• buanaat diorren an IA atebek ha testiñ an tarif kevredusted sokial; ;
• Embann marilh ar reizhiadoù IA foran hag an enselladennoù kentañ.

2030–2032 – Lakaat e pleustr dre vras ha kiriegezh

• lakaat e pleustr ar c'hemennoù distrousted evit an holl gevratadoù kritikel nevez; ;
• Pourchas servijoù hanterouriezh ha skoazell enlinenn e pep kumuniezh; ;
• Bihanaat an dependelezh e-keñver pourvezerien nemeto evit ar c'hefridioù hollbouezus; ;
• kinnig ur skalfad klok a deknologiezhioù evit ar brezhoneg hag ar gallaoueg; ;
• da suraat ur steuñv kendalc'h niverel evit pep enezenn ha takad pell a-priorelezh; ;
• Embann bep bloaz ar gounidoù graet a-fet surentez, dizalc'hiezh, implij hag efedusted an energiezh.

11. Indikadurioù berzh

1. feur ar reizhiadoù hollbouezus gant ur steuñv kendalc'h an obererezhioù amprouet; ;
2. niver a zepanterezhioù hollbouezus hep diskoulm all; ;
3. lodenn eus ar marc'hadoù ma'z eus bet amprouet an hezougded hag an distrousted; ;
4. feur an roadennoù kizidik herberc'hiet, dre rummadur; ;
5. an amzer a gemer da zizoleiñ, da respont ha da zont a-benn eus un darvoud ;
6. lodenn an aotrouniezhoù lec'hel, an embregerezhioù bihan ha krenn hag an aozadurioù gwarezet gant ar skoed kibers; ;
7. implij ha degasadennoù da veziantel rannet; ;
8. postoù-labour, embregerezhioù o kreskiñ ha tro-kenwerzh ezporzhiañ ar gennad; ;
9. lodenn ar maouezed ha liested ar berzhidi er stummadur hag en implij; ;
10. Moned gwirion d'ar band ledan dreist-tizh, an hegerzhded hag an amzerioù dresañ; ;
11. an niver a rannadoù (pe a vroioù) a zo stag ouzh ul liamm hepken hag an amzer adtapout amprouet; ;
12. an tiegezhioù a resev un tarif sokial ha tuadurioù an diouer a zibab niverel; ;
13. tud o deus tizhet al lizherentez niverel pe o deus bet tro da gaout stummadur pe ul labour; ;
14. feur a-zereusted ar servijoù foran ouzh ar reoladoù hegerzhded niverel; ;
15. implij ar mammennoù niverel e brezhoneg hag e gallaoueg; ;
16. padelezh an dafar, feurioù an adimplij ha roudenn ekologel ar servijoù foran; ;
17. embregerezhioù harpet gant an akselerator, kevratoù gounezet, arc'hantadurioù europat dastumet ha kreizennoù diviz mirout; ;
18. Indikadurioù kousket, kiberskluderezh, bezañ lakaet e darempred gant danvez noazus ha komprenidigezh rannañ ar gerent e-touez ar vinored.

An disoc'hoù a vo embannet a-zisrann evit ar pemp departamant hag an takadoù dastum pennañ. Ne gemero ket an indikadurioù danvez lec'h an disoc'hoù : n'eo talvoudus ur rouedad nemet ma labour ; n'eo talvoudus an roadennoù digor nemet ma'z int teuliet ; n'eus eus ur saveteadenn nemet pa vez amprouet he adlakaat e pleustr.

Klozadur – Dibab kentoc'h eget gouzañv

Yes Breizh a zo kendrec'het e kaver e Breizh ar barregezhioù, an istor greantel hag an danframmoù rekis evit dont da vezañ ur skouer europat evit un ekonomiezh niverel souveren, kreizennet war an dud ha padus. Ne zlefe ket klask adober patrom Silicon Valley, met kentoc'h sevel hec'h hini dezhi : kenlabour, servijoù foran solut, un armerzh lec'hel, enklask digor, gwirioù diazez ha kiriegezh a-fet an endro.

Gant ar suverenelezh niverel e Breizh ne vo ket lavaret produiñ pep tra e Breizh. Talvezout a raio kement ha kemer mestroni war ar pezh a zo hollbouezus, chom hep fiziout en un oberour hepken, bezañ gouest da genderc'hel en degouezh ur grizenn, ha bezañ gouest da lavarout nann da bep implij a ya a-enep d'ar mad boutin.

Evit Yes Breizh, splann eo an dibab kevredigezhel neuze : tremen eus ur Vreizh a veve soludoù hepken d'ur Vreizh gouest da dermeniñ ar reolennoù, da heñchañ ar pourvezerezh, da wareziñ an roadennoù ha da rannañ an talvoudegezh. Divizout amañ, gwareziñ amañ, kenlabourat dre Europa.

Mammennoù pennañ

• Yes Breizh, Poellgor Niverel ha Souverenelezh Niverel, Plas Breizh er bed niverel ha daeoù ar veuriegezh niverel, Mae 2026.
• CESER e Breizh, Skiantoù ar mor : un dae vedel, ur perzh bras evit Breizh, Kerzu 2025.
• Région Bretagne – IDÉO, Focus : le numérique en Bretagne, janvier 2025.
• Mégalis Bretagne, rapport d’activité 2024 et informations Bretagne Très Haut Débit publiées en 2025-2026.
• Insee, Économie et société à l’ère du numérique, embannadur 2025.
• Commission européenne, AI Act et règlement européen sur les données (Data Act), état d’application en août 2026.
• ANSSI, documentation NIS2 et Référentiel Cyber France, mars 2026.
• DINUM, doctrine « Cloud au centre » et doctrine des achats publics numériques, 2026.
• Arcep et ADEME, travaux sur l’empreinte environnementale du numérique, éditions 2025-2026.
• Strollad Broadel Bro-Skos, On Scotland’s Side – Government Programme 2026, mai 2026 (inclusion et compétences numériques, connectivité rurale et insulaire, IA responsable et passage à l’échelle, prévention des risques numériques pour les mineurs).

Notennoù ha sklaeradurioù

1. Service public de l’orientation en Bretagne. ↩

2. Réseau breton de fibre optique ↩

3. L’IA Act (ou Règlement européen sur l’intelligence artificielle) est la toute première législation complète au monde visant à encadrer le développement, la commercialisation et l’utilisation des systèmes d’intelligence artificielle au sein de l’Union européenne. Voté en 2024, ce texte majeur est entré dans une phase d’application stricte, plusieurs de ses dispositions clés sont entrées en vigueur le 2 août 2026 ↩

4. Le Data Act (ou Règlement européen sur les données) est un texte législatif majeur de l’Union européenne, complémentaire au RGPD et à l’IA Act. Entré en vigueur fin 2023, son application obligatoire a débuté le 12 septembre 2025.Son objectif principal est de briser les monopoles sur les données industrielles et non personnelles. Il redonne le contrôle de ces informations aux utilisateurs (entreprises ou particuliers) de produits connectés. ↩

5. Le Centre de réponses aux incidents Cyber en Bretagne. ↩

6. En août 2026, la région administrative n’avait toujours pas audité la solution pour un emploi dans ses services. ↩

7. Mais des vraies, oui ! ↩

8. Krouidigezh n'eus forzh peseurt arsellva, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh dilemel da nebeutañ ur c'horf foran kevatal all, hag an holl implijidi a vo degemeret en o fezh. Gallout a reer ober reizhadennoù da c'houde.
↩

An teuliadoù tematek e Levrig 2027 Yes Breizh

• Unan. Stad, ensavadurioù, an dereadur hag ar Vonreizh
• 2. An arc'hant publik, ar budjed hag an emrenerezh arc'hantel
• 2a. Dielfennadenn ar budjed: Bro-C'hall – Breizh 5
• 3. Servijoù foran e Breizh
• Pevar. Yec'hed e Breizh
• 5. An nammder e Breizh
• 6. Deskadurezh, stummadur ha deskadurezh uhel
• 7. Sevenadur, yezhoù ha mediaoù
• Eizh. Identelezh breizhat, treuzkas ha kenglot
• 9. Al lojeiz e Breizh
• dek. Implij, embregerezhioù ha diorren ekonomikel
• 11. Armerzh, kenwerzh ha treuzdougen
• 12. Al labour-douar hag ar boued
• 13. Ar mor, an aod hag ar pesketa
• 14. Energiezh, hin hag an tremen glas
• 15. An deknologiezh niverel hag ar veurvorelezh
• 16. Surentez, justis ha difenn
• 17. Europa hag ar peurrest eus ar bed
• 18. An diaspor breizhat hag al levezon etrebroadel