Danevell dematek 2bis/19
DIELFENNADENN AR VUDJET: FRANC – BREIZH-IWRZH 5
An destenn-mañ a zo ul lodenn eus ar rannoù tematek en niverenn 2 eus *Levrig* Yes Breizh.
Red an tailhoù, an dispignoù foran ha budjed Breizh-Izel o tennañ splet eus an divodadur
Levrig 2027
Follenn-hent 2027–2032
NB: Evit mad Frankiz ha berrder, implijet e vez ar stumm gourel en destenn-mañ evit endelc'her an holl reizhoù.
Diverradenn
• Dachenn armerzhel: Istimet e vez PDK Breizh-Izel da vezañ war-dro 188-192 miliard a euroioù e 2024, gant ur boblañs a war-dro 4,94 milion a annezidi.
• Taosoù rediet : Istim kreiz : war-dro 80–83 miliard a euroioù bep bloaz, en holl aozadurioù ar gennad foran.
• Kempouez tiriadel hollek: Istimet e vez da war-dro 94-98 miliard a euroioù an dispignoù foran a ra vad d'ar rannvro ; levezonet kreñv eo ar c'hempouez war-wel-mañ gant ar retredoù, ar yec'hed hag an diouer foran broadel.
• Kempouez gant ar gouarnamant kreiz : Diouzh ar c'hementad a vez kemeret e kont, istimet e vez kengred rik Breizh-Iwerzhon gant budjed kreiz Frañs da vezañ etre –2 ha 10 miliard a euroioù bep bloaz ; an ampled – €2–6 miliard An doare poellekañ eo pa vez dasparzhet ur lodenn eus ar c'hefridioù broadel.
• Dispignoù foran dre bolitikerezh: Ouzhpenn 100 miliard a euroioù a zispignoù foran a levezon war-eeun pe war-dro annezidi Breizh 5, met n'eus nemet ul lodenn vihan anezho a vez divizet gant un ensavadur breizhveuriat.
Notenn metodologel
Evel ma c'hallit ijinañ, diaes e oa sevel an teul-mañ.
Daoust ma'z eo bet skrivet an destennoù gant Yes Breizh, eo deuet an roadennoù eus titouroù a c'halled kavout war ar Genrouedad.
Deuet omp a-benn, e gwirionez – ha n'eo ket hep poan – da sevel un dastumad kontoù adsavet 'breizhveuriat' : e gwirionez, ne embann ket Frañs kontoù kenstrollet ofisiel ebet evit ur Vro-C'hall a gendalc'hfe pemp departamant. Ret eo neuze displegañ ar sifroù. evel urzhadoù meur a hanterenn, gant marzhoù diasurder a gemm diouzh an elfenn. Roet eo bet ar priorelezh da sifroù 2024 evit gwarantiñ ur c'henglotadur hollek, dre ma n'eo ket bet embannet c'hoazh an holl roadennoù evit 2025. Evit ar c'hempennadurioù etrebroadel, implijet hon eus budjedoù 2025–2026 pa oant hegerz en dielfennadurioù orin.
Ya Breizh a anavezas buan tri rummad : (1) tailhoù paeet e Breizh 51 , (2) gounidoù lakaet a-gostez evit an aotrouniezhoù lec'hel hep ma vefe ganto dre ret galloud emren da sevel tailhoù, ha (3) dispignoù foran a ra vad da bobl Breizh-Iwerzhon.
Dielfennadenn grenn eus ar froudoù teñzor
| Dizour eus Breizh | Adkas an traffig da Vro-C'hall |
|---|---|
| Telloù war ar gounidoù | Budjedoù an aotrouniezhoù lec'hel/Budjedoù an EPCI2 |
| Telloù an embregerezhioù | Budjedoù departamantel |
| T.V.A. | Budjed rannvroel |
| Tikpe3 / Taosoù diavaez4 | Skoaziadoù ar gouarnamant |
| Taos an hêrezh | Dispignoù ar gouarnamant e Breizh-Iwerzhon |
| Telloù war ar c'hevala | Goproù ar c'hargidi |
| Telloù an embregerezhioù | Pensionoù |
| Skodennoù ar Gwarez Sokial | Yec'hed / Asurañs yec'hed |
| CSG / CRDS | Skoaziadoù sokial |
| Skouerioù all | Postadur foran |
| TENNET EN E BEZH | SOMM HOLLAD DISPENNET/ADROET |
RANN I — Kenglot arc'hantel Breizh-Iwerzhon 5
Pal dielfennadenn Yes Breizh war an danvez-mañ eo istimañ pegement a vez dastumet e Breizh, pegement a vez dispignet eno, ha termeniñ kempouez hollek darempred budjedel Breizh gant ar gouarnamant kreiz.
Ya, Breizh en deus graet ur jedadenn en ur gemer 2024 da vloavezh dave, ar bloavezh nevesañ ma'z eus un heuliad kontoù publik diwezhañ pe hogos diwezhañ kenglotus.
An jedadenn-mañ zo un adsavadur eus kontoù Breizh, rak ne embann ket Frañs 'kontoù hollek ar gouarnamant' evit Breizh – ket zoken evit ar pevar rannvro, ha nebeutoc'h c'hoazh evit pemp!
Poblañs Breizh-Iwerzhon a zo war-dro 4,94 milion a annezidi : 612 000 er C'hêr-Gêr, 933 000 e Finistère, 1 121 000 en Ille-et-Vilaine, 1 488 000 e Liger-Atlantel ha 783 000 e Mor-Bihan. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù)
1. An disoc'h hollek
An estimadur kreiz evit 2024 a zo evel-henn:
| Breizh-Iwerzhon 5 — 2024 | € milion |
|---|---|
| Telloù ha gwirioù produet/paeet e Breizh-Iwerzhon | War-dro 81 miliard a euroioù |
| eus ar pezh a vez dastumet e tailhoù gant ar Stad hag an aozadurioù broadel | War-dro 34 miliard a euroioù |
| en o zouez ar skodennoù surentez sokial, ar CSG ha tailhoù heñvel | War-dro 37 miliard a euroioù |
| eus ar pezh a zo dasparzhet da gounid-tailhoù an aotrouniezhoù lec'hel | War-dro 10–11 miliard a euroioù |
| Dispignoù foran a ra vad d'ar rannvro ha d'he annezidi | War-dro 94–98 miliard a euroioù |
| Kempouez gwelus evit an holl aotrouniezhioù publik | ≈ 13–17 miliard a euroioù evit Breizh |
Ar sifr diwezhañ-mañ Ne dalv ket kement-se e pae ar gouarnamant kreiz 15 miliard a euroioù da Vro-Breizh!
Ul lodenn vras eus kement-se a vez dispignet, e gwirionez, evit ar retredoù, an asurañs yec'hed, an deskadurezh, ar gounidoù sokial, hag all. Ha dre m'he deus Frañs un diouer, e ya an dispignoù foran en tu-hont d'an tailhoù rediet : evel-se, e 2024, an tailhoù rediet a dalveze evit 42,8 1Q3Q eus ar PDK, tra ma save an dispignoù foran da 57,1 % ha an diouer 5.8 % eus ar PDK. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù)
Setu eo an Kempouez gant ar gouarnamant kreiz er ster strizh ar pezh a zo an dedennusañ eus savboent politikel hag ensavadurel, ha war se eo en deus Yes Breizh kreizennet e zielfennoù.
2. Ar pezh a bae ar Bretagne 5
Yes Breizh a istim KSP Breizh da 188–192 miliard a euroioù e 2024. Lakaat ar feur a 42,8 % a zailhoù red en Frañs en un doare eeun a rofe war-dro 81–82 miliard a euroioù. Goude-se en deus Yes Breizh graet reizhadennoù bihan d'an dasparzh dre dachenn evit derc'hel kont eus ar framm ekonomikel, ar gounidoù hag an implij.
Istimadur dre rummad ledan
| Taos 2024 | Breizh-Iwerzhon 5 |
|---|---|
| Telloù war ar gounidoù | War-dro 6,0 miliard a euroioù |
| Telloù an embregerezhioù | War-dro 3,8 miliard a euroioù |
| T.V.A. | ≈ 13,5–14,0 miliard a euroioù |
| Taosoù diwar an energiezh, an trelosk, an alkool, ar butun… | war-dro 4,0 miliard a euroioù |
| Skodennoù ar Gwarez Sokial | War-dro 27–29 miliard a euroioù |
| CSG, CRDS5 ha skodennoù ar gwarez sokial | ≈ 8–10 miliard a euroioù |
| Telloù lec'hel | War-dro 10–11 miliard a euroioù |
| Hêrezh, madoù, asurañs, tailhoù liesseurt, hag all. | ≈ 5–7 miliard a euroioù |
| Hollad | ≈ 80–83 miliard a euroioù |
Gwiriet e vez kenglotusted ar patrom a-enep roadennoù broadel dastumet gant an DGFiP. 568 miliard a euroioù a c'horvoderioù tailhoù e 2024, ma'z eo aet 55 % d'ar gouarnamant kreiz, 27 % d'an aotrouniezhoù lec'hel hag 18 % d'ar Gwarez Sokial; an tailh war ar c'hevredadoù hepken a save da 59 miliard a euroioù. (Telloù.gouv.fr)
3. Pelec'h ez a, dre vras, an 81 miliard-se ?
Poellekoc'h eo o rummañ e teir rummad.
Gouarnamant ha kengorioù broadel
War-dro 33 da 35 miliard a euroioù (T.V.A. rik dastumet gant ar Stad, tailh war ar gounidoù, tailh war ar c'hevredadoù, tailhoù diavaez, tailhoù treuzkas ar Stad, tailh war ar binvidigezh, tailhoù liesseurt, hag all.)
Surentez Sokial
War-dro: 36–38 miliard a euroioù (Skodennoù ar Gwarez Sokial, CSG/CRDS ha tailhoù lakaet a-gostez).
Aotrouniezhoù lec'hel
War-dro: 10–11 miliard a euroioù (Kumunioù, aozadurioù foran kenlabour etrekumun (EPCI), departamantoù ha lodenn ar rannvroioù).
Notit, koulskoude, ne dalvez ket dre ret ken 'tailhoù lec'hel' Tailh termenet ent-lec'hel. Bremañ e ya gounidoù lec'hel d'ober ul lodenn vras eus an tailhoù broadel, dreist-holl an TBK.6 Da heul, Yes Breizh a gav dezhañ e resev Breizh korvoderioù lec'hel hep, koulskoude, kaout ur live emrenerezh tailhoù a glot gant se.
4. Pegement a arc'hant a ya da Vro-C'hall-Veur e gwirionez?
Ya, prederiet en deus Breizh war an afer ha deuet eo d'ar soñj e rankomp mont pelloc'h eget ar 'skoaziadoù' hepken, ha termenet en deus c'hwec'h tachenn bennañ.
| Dispignoù foran a-varr da Vro-Breizh 5 | Istimadur |
|---|---|
| Eil oad hag ar reter | War-dro 26–28 miliard a euroioù |
| Yec'hed / Asurañs yec'hed / Ospitalioù | War-dro 18–20 miliard a euroioù |
| Gounidoù ar gwarez sokial estreget ar retredoù hag ar yec'hed | ≈ 8–10 miliard a euroioù |
| Kumunioù, EPCIoù, departamantoù, rannvroioù | War-dro 18–20 miliard a euroioù |
| Deskadurezh, skolioù-meur ha servijoù ar gouarnamant lec'hel | War-dro 10–12 miliard a euroioù |
| Dispignoù all ar gouarnamant kreiz : surentez, justis, danframmoù, difenn, labour-douar, sevenadur, hag all. | ≈ 8–10 miliard a euroioù |
| Sammad a c'haller lakaat war gont ar rannvro war-eeun pe en un doare rezonabl. | ≈ 91–100 miliard a euroioù |
Ya, Breizh en deus dibabet ur prizadur keitat a War-dro 96 miliard a euroioù.
An framm a glot gant ar c'hontoù gall en o fezh : Savout a rae an dispignoù foran gall da 1,672 miliard a euroioù e 2024, hag an kresk-se a oa kaset war-raok dreist-holl gant ar retredoù, ar yec'hed hag an deskadurezh. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù)
Met...
Ret eo deomp tennañ eus ar jedadenn an treuzkasadennoù a zo e-barzh tachenn ar solidarite sokial vroadel.
Ur retred paeet e Brest n'eo ket e gwirionez 'arc'hant roet da Vro-C'hall-Gevred gant ar gouarnamant kreiz': disoc'h ur reizhiad surentez sokial eo dreist-holl, ma'z eus bet skodet ennañ koulz gant ar re o chom war o retred ha gant an dud a labour.
Ar memes poell a dalv evit ar c'hleñved, an dilabour, an aloc'h-bugale, ar retredoù, ar gwallzarvoudoù labour…
Ha setu…
Ma tennomp er-maez ar pezh a zo e-barzh gorfad ar gouarnamant kreiz, Ya, Breizh a zeu d'ar c'hlozadur da-heul :
Korvoderioù tailhoù paeet gant Breizh-Izel d'ar gouarnamant kreiz : ≈ 29–33 miliard a euroioù
a-enep
Dispignoù graet war-eeun gant ar gouarnamant kreiz e Breizh-Iwerzhon : ≈ 20–24 miliard a euroioù
da lavaret eo, un diouer a war-dro Eus 5 da 10 miliard a euroioù bep bloaz e tailhoù rik Breizh-Veur → Gouarnamant kreiz
a-raok ma vefe graet reizhadennoù evit pennadoù broadel zo, rak an niver-mañ evit an dispignoù hollek a rankfe bezañ reizhet evit derc'hel kont eus an Difenn, an Aferioù Estren, departamantoù ar gouarnamant kreiz, Kuzul ar Stad, Lez-varn an Dismegañs, ajañsoù ar gouarnamant kreiz hag an holl ensavadurioù e-barzh urzh-merañ kemplezh-holl Frañs, hep menegiñ … an dle, ma'z eo anat din, evit ma soñj, he deus Breizh-Izel tennet splet eus an holl amprestoù bet kemeret…
Met lakaomp e soñj e tenn splet ivez Breizh-Izel eus ul lodenn eus an dispignoù-se.
5. Ya Breizh a ginnig neuze tri gwerzh.
Balans A — tennoù / treuzkasoù gwelus e Breizh
Ar pezh a vez tennet eus Breizh-Izel keñveriet gant ar pezh a vez dispignet eno e gwirionez:
Brittani, marteze gounidour : war-dro 10-15 miliard a euroioù.
Met Levezonet-kreñv eo ar jedadenn-mañ gant ar penionoù, ar yec'hed hag an diouer broadel.
Kempouez B — Reizhiad kreizennet strizh
Telloù paeet d'ar Stad e-keñver dispignoù ar gouarnamant graet da vat e Breizh-Izel:
Brittani, marteze e diouer : ≈ 5–10 miliard a euroioù bep bloaz.
Kevatal C — Gouarnamant kreiz, ennañ lodenn ar c'hefridioù broadel
Ya, breizh en deus istimet ur lodenn reizh evit Breizh-Veur e tachennoù evel an difenn, an dle, an diplomatiezh, an enklask broadel, ar gouarnamant kreiz, hag all.
Ar c'hempouez en em stabilifiafe neuze war-dro :
≈ €2–6 miliard a zifenn bloaziek etre Breizh 5 hag ar gouarnamant kreiz.
Diwar an dielfennadenn-mañ e tenn Yes Breizh ur c'hlozadur kentañ :
Klozadur 1.
E-lec'h goulenn, 'Pegen kalz a gemer gouarnamant kreiz Frañs digant Breizh-Iwerzhon?', eo sur a-walc'h resisoc'h lavaret :
Produiñ a ra Breizh-Izel war-dro 80 miliard a euroioù a dailhoù rediet bep bloaz, ar pezh a dalv kement ha war-dro 16 500 euro dre annezad. Koulskoude, n'eus nemet ul lodenn vihan eus an tailhoù-se a vez divizet gant ensavadurioù Breizh.
EIL RANN — An dispignoù foran dre benndachennadoù politikerezh
Pal an diviz aozet gant Yes Breizh war an danvez-mañ : O tremen eus ur pouez war ar froudoù arc'hant d'ur pouez war ar varregezhioù : pegement a vez dispignet bremañ e pep tachenn, ha peseurt lodenn eus kement-se a c'hallfe, hervez normoù Europa, bezañ divizet gant Breizh-Izel dre zileurerezh ?
Evit mirout ouzh kement skeudenn gaouiat, Yes Breizh a grogas gant an Dispignoù foran gwirion dre arc'hwel e Frañs e 2024, ha neuze da jediñ ur lodenn evit Breizh. Hervez an INSEE e sav an dispignoù foran da 1 672 Md€ e 2024, en o zouez 261 Md€ evit ar yec'hed, 149 miliard a euroioù evit an deskadurezh, 166 miliard a euroioù evit an aferioù ekonomikel, 52 miliard a euroioù evit ar surentez, 42 miliard a euroioù evit al lojeiz ha 30 miliard a euroioù evit an endro. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù)
A. Ur sell hollek war 'kontouriezh ministriel' Breizh
Evit 4,94 milion a annezidi, Ya, Breizh a dizh an urzhioù-mend a-heul :
| Politikerezh foran | Dispignoù foran bloaziek istimet evit Breizh | € dre zen. | Hiziv an deiz, termenet eo kement-mañ dreist-holl gant |
|---|---|---|---|
| Yec'hed | 19–20 miliard a euroioù | 3 850–4 050 € | Gouarnamant Kreiz / Servij Yec'hed Broadel |
| Deskadurezh skol | 10–11 miliard a euroioù | Daou mil ha pemp kant daou mil ha pemp kant ha hanter | Gouarnamant kreiz + aotrouniezhoù lec'hel |
| Uhel-studi / enklask | 3–4 miliard a euroioù | C'hwec'h kant da eizh kant euro | Gouarnamant kreiz |
| Gwarez sokial (nemet ar yec'hed) | War-dro 50 miliard a euroioù | War-dro 10 000 € | Gouarnamant Kreiz / Asurañs Broadel |
| Armerzh / treuzdougen / gounezerezh / energiezh | War-dro 11–12 miliard a euroioù | Daou mil daou c'hant daou mil pevar c'hant | Gouarnamant kreiz + aotrouniezhoù lec'hel + an UE |
| Surentez / justis / toulloù-bac'h | ≈3,5–4 miliard a euroioù | Kantadoù seizh-kant da eizh-kant | Hogos nemetken ar gouarnamant kreiz |
| Lojeiz / steuñverezh | War-dro 3 miliard a euroioù | War-dro 600 € | Gouarnamant kreiz + aotrouniezhoù lec'hel |
| Endro | War-dro 2 viliard a euroioù | War-dro 400 € | Gouarnamant kreiz + aotrouniezhoù lec'hel |
| Sevenadur | War-dro 0,75 miliard a euroioù | War-dro 150 € | dreist-holl an aotrouniezhoù lec'hel |
| Difenn: lodenn teorikel | ≈3,5–4 miliard a euroioù | Kantadoù seizh-kant da eizh-kant | Gouarnamant kreiz |
| Hollad ar politikerezhioù pennañ-mañ | War-dro 105–115 miliard a euroioù | Ugent mil tri c'hant ha tri-ugent – Ugent mil tri c'hant ha tri-ugent ha daou-dregant |
Daoust ma'z eo istimadurioù an jedadennoù-se a rank bezañ sellet outo en ur soñjal emañ Frañs en dle hag he deus un diouer bep bloaz… Splann eo n'hallomp ket ouzhpennañ ar sifroù-se hepken d'hon 81 miliard a euroioù a zailhoù hag a skodennoù surentez sokial. E gwirionez, dispign a ra Frañs muioc'h eget na zastum abalamour d'an difiñs foran, ha pennadoù zo a endalc'h treuzkasadennoù etre departamantoù ar gouarnamant.
Met evit Yes Breizh, un dielfennadenn eus an daolenn a gas d'un eil klozadur :
Klozadur 2.
Gant an afer da zileuriañ e vudjed da Vro-Gembre e c'hallfe bezañ kaoz eus meur a zekadoù a viliardoù a euroioù a zispignoù politikerezh foran, e-lec'h an war-dro 2 vilard a euroioù a zo e budjed Rannvro Bro-Gembre hepken 4.
B. Ur sell dre ar portfolio pe an tem evit Breizh
1. Yec'hed: ur cheñchamant bras-divent a skeul
Ya Breizh a istim dispignoù ar yec'hed e Breizh-Izel da war-dro 19–20 miliard a euroioù bep bloaz, pe etre 3 850 ha 4 050 euro dre zen.
Evel m'eo displeget en dielfennadenn dematek diwar-benn an danvez-mañ, n'he deus Breizh-Izel hogos tamm kontroll ebet war he reizhiad yec'hed : an Ajañs Yec'hed Rannvroel (ARS), reizhiad an asurañs-kleñved ha gouarnamant kreiz a zalc'h postoù pennañ.
Keñveromp se gant hor c'hendirvi a-dreuz ar Mor Breizh :
E 2025–26, e vo roet gant Bro-Skos 21,7 miliard a lurioù sterling d'ar Yec'hed ha d'ar Prederioù Sokial, ar pezh a dalv kement ha tost da 3 900 £ (4 540 €) dre zen.Gouarnamant Bro-Skos)
Kembre, a-fet-hi, a ramz war-dro 12,6 miliard a lurioù sterling evit he folenn Yec'hed ha Prederioù Sokial, ar pezh a dalv kement ha tost da 4 000 £ dre zen (4 650 €).GOUARNAMANT KEMRYS)
Evit ur Vro-Breizh ma vefe bet roet dezhi an devoluton e gennad ar yec'hed, ne vefe ket ar goulenn : 'Ha rankout a rafemp dispign muioc'h ?' (daoust ma...), met kentoc'h : piv a ziviz penaos e vez dasparzhet an 19-20 miliard a euroioù a zo bet dispignet dija evit yec'hed pobl Bro-Breizh ?.
Klozadur 3.
Gant ur budjed a ya eus 19 miliard a euroioù da 10 miliard, Breizh-Izel – a zo karget eus ar yec'hederezh en hevelep doare ha Bro-Skos pe Kembre – a c'hallfe kemer an tu-gounit e: hor reizhiad ospitalioù ; hor yec'hed lec'hel ; hor muzulioù diarbenn ; hor skipailh mezegel ; yec'hed-spered ; adiksion ; hor postadurioù en ospital ; hor stummadur yec'hed ; hor politikerezh farmasek, hag all.7
2. Deskadurezh: war-dro 10-11 miliard a euroioù
An deskadurezh a ya d'ober 149 miliard a euroioù a zispignoù foran gall e 2024, ma vez douget 104 miliard a euroioù gant ar gouarnamant kreiz ha 45 miliard gant an aotrouniezhoù lec'hel. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù)
Ya Breizh a istim neuze ez eus war-dro 10–11 miliard a euroioù a vez dispignet bep bloaz evit an deskadurezh e Breizh-Izel, ar pezh a dalv etre 2 050 ha 2 250 euro dre zen.
E Bro-Skos ez eus ur portfolio an Deskadurezh hag ar Barregezhioù a sav da war-dro 4,3 miliard a lurioù sterling, tra ma vez ivez kaset dispignoù bras evit an deskadurezh dre an aotrouniezhoù lec'hel arc'hantet gant budjed Bro-Skos (Gouarnamant Bro-Skos) evit tizhout un hollad a £6,5 miliard, pe war-dro €1 380 dre zen. Kalz izeloc'h eo ar sifr-mañ eget e Breizh-Izel (48 % nebeutoc'h), koulskoude eo gwelloc'h paeet ar gelennerien e Bro-Skos ha n'eo ket gwashañ o disoc'hoù eget re Breizh-Izel!
Klozadur 4.
Gant ur budjed etre 10 ha 11 miliard a euroioù e c'hallfe Breizh-Iwerzhon kemer he divizoù hec'h-unan.8 programmoù ar skolioù evit danvezioù zo evel istor ha douaroniezh Breizh; politikerezh ar yezh ha pastelladoù-skol; koulz ha statud, goproù ha stummadur ar gelennerien; deskadurezh vicherel; stajoù-micher; an danframmoù; hag an deskadurezh uhel en un eil live a zileurerezh. Ur geñveriadenn gant reizhiad Bro-Skos, dreist-holl, a c'hallfe bezañ spletus-bras deomp ivez.
3. Deskadurezh uhel, enklask hag nevezenti
Yes Breizh a istim e kaver war-dro 3–4 miliard a euroioù bep bloaz a vez dispignet war an tachennoù-se e Breizh-Izel 5, ar pezh a dalv kement ha 600 da 800 euro hepken dre annezad.
Poan hon eus bet o kavout poentoù keñveriañ gant broioù all, met kavout a raimp un nebeud a-benn ma vo embannet embannadur 2028 al Levrig, koulskoude, evit pezh a sell ouzh Yes Breizh (gwelet hor c'hendiviz tematek diwar-benn an danvez), e kredomp e rofe an devolutadur en dachenn-mañ an tu deomp da gas hor strategiezh hon-unan da benn en ur virout hor liammoù gant politikerezh ar gouarnamant kreiz war an aferioù-se, en ur ziorren kevelerezhioù strategel gant aozadurioù kenglotus e broioù all en un doare fetisoc'h.
Klozadur 5.
Kaout ur strategiezh gouestlet, diazezet war ur budjed bloaziek a 3 da 4 miliard, evit hor darempredoù gant ar skolioù-meur; ar skolioù uhel; an enklaskoù mor; ar gibersurentez; an naoudegezh artifisiel; an agronomiezh; gennad al boued-douar; an energiezhioù mor; ar studi keltiek; politikerezh yezh ar skolioù-meur, hag all.
4. Armerzh, greanterezh hag implij
Ya Breizh a istim ar sammad da vezañ Dispignoù liammet ouzh an tachennoù-se ur sammad o vont eus 5 ha 7 miliard a euroioù bep bloaz.
Ur sammad bras eo, met unan a zlefe kas d'un dra wirion. Politikerezh greantel Breizh, ha n'eo ket hepken dasparzh ar skoazell9.
Klozadur 6.
Ur wech c'hoazh, e c'hallfed sevel ur strategiezh greantel resis diazezet war ur budjed bloaziek a 5 da 7 miliard a euroioù en ur guzuliñ an holl berzhidi a denn d'an tachennoù-se e Breizh-Izel, a-drugarez da zistroadur hor politikerezh diorren ekonomikel; hor strategiezh greantel (na c'hall ket bezañ termenet en un doare all); an implij; stummadur micherel; kenwerzh estren a denn da Vro-Gembre; an neveziñ; hag an dedennusted (en tu all da—bevañ); skoazell evit an embregerezhioù; an touristerezh (gant ur politikerezh a-raok an traoù kentoc'h eget unan a-c'houde); ur politikerezh porzh hardizh, memes gant ar riskl da geveziñ gant porzhioù all eus Frañs pe Europa; ekonomikel.
5. Al labour-douar, ar peskerezh hag ar boued
Hervez Yes Breizh, ar gennad-mañ a zo moarvat unan eus ar re a vefe ar muiañ reizhiet en un doare naturel gant ar varregezh breizhveuriat.
Iwerzhon a zispign muioc'h eget 2 viliard a euroioù bep bloaz d'e Zepartamant al Labour-douar, ar Boued hag ar Mor, ouzhpenn da vuioc'h eget 1,2 miliard a euroioù a baeamantoù eeun eus an UE d'al labourerien-douar. (Gouarnamant.fr)
Evit Bretagne 5, Yes Breizh a istim ar sammad da vezañ War-dro 1,5–2,0 miliard a euroioù bep bloaz ar budjed hollek, ennañ ar GAP, ar skoazell vroadel, ar peskerezh, an EAFRD/EMFF, an aotrouniezhoù lec'hel hag ar steuñvoù foran liammet10.
Klozadur 7.
Ar gennad-mañ zo unan eus perzhioù kreñv Breizh-Iwerzhon. Koulskoude e teu da vezañ breskoc'h-breskañ, evel ma tiskouez alies aotrouniezhoù ar rannvro, met nebeut a dra a c'hallont ober, rak meret e vez an aferioù-se gant ar gouarnamant kreiz. An devolutelezh a c'hallfe reiñ an tu deomp da verañ an aferioù-se war-eeun, en ur en em aweniñ gant patrom Iwerzhon a gresk buan : azasadur ar PAC ; ur patrom gounezerezhel; sevel loened; an dour; treuzkas an embregerezhioù; kregiñ gant al labour-douar; ar peskerezh; ar porzhioù-pesketa; an akwakultura; ar boued; ar gounezerezh-boued – an holl anezho harpet gant ur gouiziegezh ekologel greñv ha n'eo ket enebet ouzh diorren ar gennadoù-se.
6. Treuzdougen hag isframmoù
E Bro-Skos ez eus ur portofolio treuzdougen a war-dro 4 miliard a lurioù sterling bep bloaz (4,7 miliard a euroioù) (Gouarnamant Bro-Skos) war-dro 850 € dre zen bep bloaz. Iwerzhon, diouzh he lod, he deus ur budjed a 3,9 miliard a euroioù e 2025, en o zouez 2,9 miliard a euroioù a bostadurioù. (Gouarnamant.fr) evit ur rason a 622 dre zen.
Hervez enklaskoù kaset da benn gant Yes Breizh, an hentoù, an hentoù-houarn, an treuzdougen foran, ar porzhioù hag an danframmoù e Breizh-Izel a zlefe kontañ evit war-dro 3–4 miliard a euroioù bep bloaz Ar dispignoù foran a sav etre 607 hag 809 dre zen bep bloaz. Koulskoude, disheñvel diouzh Bro-Skos hag Iwerzhon, eo lodennaet ar budjed-mañ – daoust ma n'eo ket dister tamm ebet – etre meur a aozadur (Pariz, an SNCF, rannvroioù Breizh-Izel ha Bro-Gern, an departamantoù, an takadoù kêrel hag an aozadurioù etrekumun).
Klozadur 8.
An aotrouniezh-se roet d'ar rannvroioù a rofe, hep mar ebet, an tu da ober ar gwellañ implij posupl eus ur budjed bras, daoust ma n'en deus ket bet an efed gortozet pa vez keñveriet gant broioù all. E Breizh-Izel, an divodañ a rofe an tu da ziorren sinergiezhioù etre ar berzhidi, da vevenniñ pe zoken da ziverkañ rannadur an divizout, ha dre-se da lakaat e pleustr ur politikerezh treuzdougen a aesa an divizoù a zo mat evit Breizh-Izel a-bezh.
7. Lojeiz
E 2025–26, ur skipailh a oa gant Kembre. An annez hag ar gouarnamant lec'hel hogos 6,75 miliard a lurioù sterling (7,87 miliard a euroioù) da lavaret eo, 2 539 € dre zen, daoust ma teu ul lodenn vras eus ar sifr-se eus yalc'hadoù paeet d'an aotrouniezhoù lec'hel ha ne c'haller ket, abalamour da se, sellet outañ evel un dra a denn d'al lojeiz hepken.GOUARNAMANT KEMRYS).
Iwerzhon, he lod, he deus dispignet muioc'h eget : e-pad an hevelep prantad : 7,8 miliard a euroioù da Zepartamant al Lojeiz, ar Gouarnamant Lec'hel hag ar Glad, pe 1 418 € dre zen, en o zouez ouzhpenn 3,2 miliard a € a arc'hantadur postadurioù. (Gouarnamant.fr)
Gallout a rafe Breizh-Iwerzhon 5 displegañ war-dro: Etre 2,5 ha 3,5 miliard a euroioù bep bloaz Ar dispignoù foran evit al lojeiz hag ar c'henurzhiañ kêrel, a sav etre 506 ha 708 € dre zen. An niver-se zo neuze hogos 4,5 gwech izeloc'h eget e Kembre, ha hanter hini Iwerzhon.
Splann eo ez eo ur gudenn a-bouez-holl evit Breizh, ha n'eo ket sellet outi evel-se gant gouarnamant kreizour Frañs evit ar poent.
Klozadur 9
Gant ar galloud digresket-mañ e vefe tu reiñ ur priorelezh vrasoc'h d'ar gudenn-mañ a zo kizidik-kenañ evit Breizh. Ret eo adwelet ar gudenn-mañ.11 ha, pa vez ezhomm, en em aweniñ adarre diwar skouerioù all, efedusoc'h. Daskor ar garg evit an dachenn-mañ a rofe an tu da adreizhañ penn-da-benn politikerezh al lojeiz evit talañ ouzh un toullad daeoù, evel kudenn an eil annezioù, ar perc'henniezhioù goullo, implij an douaroù, hag an doare-lavar '« Astennet »', tailhoù ar madoù, al lojeiz sokial, mererezh an touristerezh ha steuñverezh an tiriad. An devolutadur war an dachenn-mañ a ranko sur a-walc'h enderc'hel un devolutadur budjetel, met ivez un devolutadur tailhel ha reolennel.
8. Endro, energiezh ha hin
Frañs a zispign war-dro 30 miliard a euroioù a zispignoù foran evit gwareziñ an endro. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù), un jedadenn diazezet war an hentenn displeget a-us a ro un hollad a War-dro 2–2,3 miliard a euroioù bep bloaz evit Breizh-Izel, daoust ma vefe ret azasaat an dra-se, o terc'hel kont eus pouez an aod, an dour hag al labour-douar evidomp.
Evit keñveriañ, Bro-Skos a raktres dispign war-dro 0,9 miliard a lurioù sterling (1 miliard a euroioù) evit e steuñv Net Zero hag Energiezh e 2025–26. (Gouarnamant Bro-Skos) ha Kembre war-dro an hevelep kementad £897 milion evit e steuñv war Cheñchamant an hin hag an Aferioù war ar maez. (GOUARNAMANT KEMRYS)
Ret eo neuze reizhañ an harzoù.
Klozadur 10.
Dre ma'z eus da heul an aotrouniezh-se roet da zivroù un heuliad ledan a zachennoù, en o zouez : mererezh an dour ; krenn-dave an nitratennoù ; al liesseurted vevoniel ; an aod ; an energiezh vor ; an energiezh avel er mor ; steuñvierezh an energiezh ; azasaat ouzh an hin ; ha merañ al lastez – a rofe, ur wech ouzhpenn, an tu da ober ar gwellañ implij posupl eus ar pezh a vo moarvat ur budjed bras. E Breizh-Izel, degas ur reizhiad devolutadur a sikourfe da vroudañ sinergiezhioù etre an niver bras a berzhidi a sell outo, da vevenniñ pe zoken da ziverkañ an divizoù enebet, ha dre-se da reiñ an tu da lakaat e pleustr ur politikerezh efedus evit rannvro Breizh-Izel a-bezh.
9. Ar justis, ar polis hag an toulloù-bac'h : an afer politikel brudetañ
Frañs a zispign war-dro 52 miliard a euroioù evit an urzh foran hag ar surentez. (Ensavadur Broadel ar Stadegoù)
En ur implijout an hevelep hentenn jediñ, lodenn teorikel Bretagne 5 a c'hallfe bezañ war-dro 3,5 da 4 miliard a euroioù bep bloaz, pe war-dro 709 da 810 euroioù dre annezad bep bloaz.
Hiziv, Hogos netra eus ar politikerezh-mañ n'eo divizet gant un ensavadur breizhveuriat.
Ma rafemp keñveriadurioù all, Skos he deus ur budjed justis a war-dro: 4 miliard a lurioù sterling bep bloaz (war-dro 4,7 miliard a euroioù), pe 848 € bep bloaz dre zen, en o zouez ar polis, an toulloù-bac'h, ar reizhiad justis, ar surentez-tan, ar skoazell lezennel, hag all. (Gouarnamant Bro-Skos)
Klozadur 11.
Gallout a rafe ar galloud-se devoudet bezañ lakaet e pleustr e div bazenn : an hini kentañ a denn d'ar surentez sivil hag an kenurzhiañ, hag an eil da grouiñ ur polis breizhveuriat gant ar memes galloudoù hag ar polis skosat pe baskot (o labourat en un doare flour e-kichen an aozadurioù surentez hollek e Breizh-Veur pe e Spagn). Notet e ranker e vo ret plediñ war un dro gant kudenn treuzkas ar galloudoù war dachenn ar justis.
10. An daolenn-diverradenn produet gant Yes Breizh
| Tem | Istimadur an dispignoù evit Breizh 5 | An divizout e Breizh hiziv an deiz | Digresk keñveriadus posupl evit Breizh |
|---|---|---|---|
| Yec'hed | 19–20 miliard a euroioù | Iz | Gwall greñv |
| Gwarez sokial | War-dro 50 miliard a euroioù | Hini ebet | Gant lodenn |
| Deskadurezh | 10–11 miliard a euroioù | Iz | Gwall greñv |
| Krec'h / Klask | 3–4 miliard a euroioù | Iz | Kalet |
| Armerzh / implij | 3–4 miliard a euroioù | Iz | Gwall greñv |
| Treuzdougen | 3–4 miliard a euroioù | Iz | Gwall greñv |
| Gounezerezh / Peskerezh | 1,5–2 miliard a euroioù | Iz | Gwall greñv |
| Lojeiz | War-dro 3 miliard a euroioù | Fizius | Kalet |
| Endro / Energiezh | War-dro 2 viliard a euroioù | Iz | Kalet |
| Justis / surentez | 3,5–4 miliard a euroioù | Hogos mann | Kalet |
| Sevenadur | War-dro 0,75 miliard a euroioù | A-walc'h lec'hel, met strewet | Gwall greñv |
| Yezhoù | War-dro 15–25 milion a euroioù | Iz | Gwall greñv |
Klozadur hollek
Bep bloaz, muioc'h eget 100 miliard a euroioù a zispignoù foran a ra vad, war-eeun pe ameeun, da 4,94 milion annezidi Breizh 5. Koulskoude, en tachennoù pennañ — ar yec'hed, an deskadurezh, ar justis, ar surentez, an enklask, al labour-douar hag an energiezh — n'eo nemet ur rann vihan eus ar sammadoù-se a vez divizet diwar-benn gant ensavadurioù Breizh. N'eo ket pal an divodadur dreist-holl dispign muioc'h eta : ar pal eo tostaat an divizout ouzh an dud a arc'hant hag a implij ar servijoù-se.
Setu rik ar pezh a ziskouez Bro-Skos ha Kembre : ur gouarnamant« lec'hel »… a c'hall displegañ meur a zek kantvedenn eus an dispignoù foran hep lakaat en arvar mont en-dro hollek ar reizhiad.
TRODEDENN III — Ur sell war sevenadur ha yezhoù Breizh
Ar sevenadur hag ar yezhoù a ginnig ur skouer splann-tre : arc'hantaouiñ a zo dija, met rannet eo ha n'eo ket ul lodenn eus ur politikerezh foran enframmet evit Breizh, keñver-ha-keñver gant re Kembre, Skos, Iwerzhon pe Gevred ar Bask. (ar Vro Vaska, he lodenn su a zo ul lodenn eus Spagn).
Ya, Breizh he deus dibabet lakaat ar pouez war ar gudenn-mañ, a zo tost-tre da galonoù ar Vreizhiz.
A-benn ar fin e vo ret deomp bezañ gouest d'ober kement-se evit an holl sujedoù all a denn da Vro-Gembre.
Notennoù metodologel
Dre adsevel Breizh evel ur rannvro enni pemp departamant, diazezet war jedadennoù sevenadurel an aotrouniezhoù lec'hel ha war arc'hantadur ar gouarnamant kreiz, e istim Yes Breizh dispignoù foran bloaziek Breizh evit ar sevenadur da vezañ war-dro 700–800 milion a euroioù, da lavaret eo war-dro 145–160 euro dre zen.
Koulskoude e ranker ober un diforc'h etre div dra : dispignoù an aotrouniezhoù lec'hel, a zo muzuliet a-walc'h, ha re ar gouarnamant kreiz, a zo diaesoc'h da resisaat peogwir e vez kanoliet ul lodenn anezho dre oberiataerien vroadel.
1. Breizh-Iwerzhon 5: Urzh vrasder 2024
E Frañs a-bezh, an aotrouniezhoù lec'hel o deus dasparzhet 9,985 miliard a euroioù evit ar sevenadur e 2024, pe 146 € dre annezad : 79 % a zo arc'hantet gant an aotrouniezhoù lec'hel, 13 % gant an departamantoù ha 8 % gant ar rannvroioù.
A-viskoazh, Bro-C'hall a zo lec'hiet dre vras Dindan ar geidenn vroadel evit an dispignoù an aotrouniezhioù lec'hel/etredre-kêrioù. Atlas Sevenadurel ar Ministrealh, da skouer, a roas ur sifr a war-dro 107 € dre annezad evit takad an aotrouniezh lec'hel breizhveuriat, keñveriet gant betek 148 € e rannvro Bro-C'hall-Provence-Alpeoù-Kornôg ar Mor Kreizdouar. (Ministrerezh ar Sevenadur)
Dre hizivaat ar framm-mañ hag enframmañ departamant al Liger-Atlantel, setu hor prizadur :
| Aozadur arc'hantañ — Breizh-Iwerzhon 5 | M€/bloaz | war-dro € dre zen. |
|---|---|---|
| Kumunioù | 390–430 | €79–87 |
| EPCI/takadoù metropoliten | 125–150 | Ugent ha pemp da tregont euro |
| pemp departamant | 70–85 | 14–17 € |
| Lodenn rannvroioù Breizh-Izel ha Bro-Gernot evit ar 44 | 50–60 | 10–12 € |
| Aotrouniezhoù lec'hel | 635–725 milion a euroioù | kant warn-ugent ha triwec'h – kant pevar-ugent ha triwec'h euro |
| Gouarnamant – DRAC ha arc'hantaouiñ digreizennet | 65–80 | 13–16 € |
| An hollad a c'haller lakaat war-eeun war gont an aotrouniezhoù lec'hel | ≈ 700–805 milion a euroioù | War-dro 142–163 € |
Ya Breizh a veneg neuze an niverenn-mañ evel he fenn-niverenn :
War-dro 750 milion a euroioù a zispignoù foran evit ar sevenadur bep bloaz e Breizh-Izel 5, da lavaret eo war-dro 150 euro dre annezad.
Kement-se a dalv kement ha war-dro 0.4 % eus PDK Breizh-Iwerzhon 5.
2. Ar poent pouezusañ eo ez eo dreist-holl an aotrouniezhoù lec'hel a bourchas an arc'hantadur.
Setu ur poent a vez alies lezet a-gostez.12. E Frañs, n'eo ket ar Stad pe ar rannvroioù mammennoù pennañ an arc'hantaouiñ evit ar sevenadur lec'hel: 79 % eus dispignoù sevenadurel an aotrouniezhoù lec'hel a vez dispignet gant ar c'huzulioù-tiriad hag ar frammoù etrekumun.. An aotrouniezh lec'hel a zispign war-dro 123 € dre annezad, keñveriet gant 19 € evit an departamantoù ha 12 € hepken evit ar rannvroioù.
Heuliañ a ra Breizh-Izel an doare-ober-se. Roazhon, Naoned, Breizh, Lorient, Gwenred, Sant-Brieuc, Kemper ha Sant-Nazer – gant o ziriadoù metropoliten hag o c'honurbezoù, koulz hag ar rouedad dreist-stank a aotrouniezhoù lec'hel hag a guzulioù etrekumun – a ya d'ober neuze diazez gwirion ar yalc'hadur sevenadurel e Breizh-Izel.
Kement-mañ a glot ivez gant stankter ar frammoù : rannvro velestradurel Breizh a endalc'h, dreist-holl, 1 001 levraoueg, gant ar stankter levraouegoù uhelañ e Frañs, da 21.1 levraoueg dre 100 000 annezad. (Ministrerezh ar Sevenadur)
3. Keñveriadenn gant rannvroioù pennañ zo
Evit ma vefe ar c'heñveriadurioù ken talvoudus ha posupl, Yes Breizh en deus dibabet implijout evel poent-dave An niver a euroioù dre zen, kentoc'h eget budjedoù absolut. Dre genstrollañ roadennoù an DEPS13 Diazezet war an roadennoù hegerz hag un hizivadur e 2024, en deus Yes b Breizh savet an daolenn diverrañ da-heul, a ro istimadurioù fizius, daoust ma'z eo modest.
| Tiriad | Dispignoù |
|---|---|
| PACA | War-dro 165–185 € dre zen. |
| Enez Bro-C'hall | War-dro 155–175 € dre zen. |
| Okzitania | War-dro 145–165 € dre zen. |
| Uhelvroioù Bro-Saoz | War-dro 145–160 € dre zen. |
| Frankiz a-bezh | 146 € dre zen. |
| Akwitania Nevez | War-dro 130–145 € dre zen. |
| Breizh-Iwerzhon 5 | War-dro €128–147 dre zen. |
| Overnya-Rod-Alp | War-dro €125–145 dre zen. |
Ya, Breizh a adlavar ez eo an tachennoù dre rannvro Istimadurioù, rak embannadenn 2024 ar Ministredigezh a ro an hollad kendeuzet evit Frañs, met ne laka ket, en he danevell diverrañ, ur vaezenn geñver-ha-keñver eeun evit an tredezek rannvro diazezet war an hevelep termenadur rik. Keidenn Frañs eus 146 € dre zen a zo, koulskoude, ur sifr eus kontoù 2024. (Ministrerezh ar Sevenadur)
4. Met kalz splannoc'h e teu an diforc'h war wel pa vez kaoz eus ar gouarnamant kreiz.
E 2024, Ministrerezh ar Sevenadur en doa ur budjed a war-dro 4,6 miliard a euroioù, ouzhpenn ar skignerezh servij foran hag oberataerien liesseurt. (Ministrerezh ar Sevenadur) Koulskoude, an dasparzh douaroniel a zo direizh-kenañ, dreist-holl abalamour da vezañs ensavadurioù broadel bras e Pariz.
A-viskoazh, an Ministrerezh e-unan en doa notennet e save arc'hantadur sevenadurel ar Stad da war-dro :
139 € dre annezad en Île-de-France, e-keñver 15 € hepken dre annezad er-maez eus Île-de-France. (Ministrerezh ar Sevenadur)
Cheñchet eo ar sifroù abaoe, met An tolzadur e rannvro Île-de-France a chom frammel. : al Louvre (ouzhpenn 320 milion a euroioù), Opera Pariz (240 milion a euroioù), Versailles (170 milion a euroioù), ar Centre Pompidou (460 milion a euroioù), hag all.
Gallout a reomp neuze tennañ daou gasadenn :
Da gentañ, a-fet dispignoù sevenadurel lec'hel dre benn, e seblant Breizh bezañ renket war-dro pe un tammig dindan ar geidenn c'hall, daoust d'e identelezh pinvidik-kenañ, d'e glad ha da berzhded an obererezhioù sevenadurel.
Da eil, kalz izeloc'h eo an dregantad eus dispignoù ar gouarnamant a vez lakaet war-eeun evit Breizh eget an hini a vez lakaet evit rannvro Île-de-France.
Ha dont a ra an eil goulenn-mañ da vezañ dedennusoc'h c'hoazh ma lakaomp e-barzh an dispignoù a denn da ar yezhoù breizhveuriat ha galizian.
5. Ur jedadenn hag ur geñveriadenn evit yezhoù Breizh-Iwerzhon
Evel ma ra Yes Breizh hogos hep mank, da-heul dielfennadenn ar c'hempouez fiskel hon eus kaset da benn nevez 'zo, e rankomp bremañ keñveriañ Brittia 5 / Bro-Skos / Kembre / Iwerzhon / Bro ar Bask, o tisklêriañ evit pep hini € dre zen : ar c'henfeur eus ar budjed foran hag ar sammad a zo lakaet a-ratozh evit ar yezh (pe ar yezhoù) hag ar sevenadur broadel..
Evit Yes Breizh, graet eo bet ar geñveriadenn-mañ peogwir eo kalz displegeroc'h eget ur geñveriadenn gant rannvroioù Frañs hepken.
Tennet eo ar roadennoù diwar un dielfennadur eus ar budjedoù. 2025-2026, gant Breizh 5 adsavet (hep startadur).
| Bro pe Broad | Poblañs | Sevenadur kaset war-raok gant ar gouarnamant broadel/rannvroel | Yezh vroadel/rannvroel | Yezh € dre zen. |
|---|---|---|---|---|
| Breizh melestradurel | Tri metr pevar-ugent santimetr | 28 milion a euroioù Rannvro | War-dro 12 milion a euroioù e brezegenn hag e c'halloegeg | War-dro 3,50 € |
| Breizh-Iwerzhon 5 | Pevar milion nav kant pevar-ugent mil | ? | ? | ? |
| Skos | Pemp milion ha pemp kant metr | 238 milion a lurioù sterling (277 milion a euroioù) | £35.5 milion (€41.4 milion) Gaeleg + Skoseg | War-dro £6.4 (€7.4) |
| Kembre | Tri milion ha kant mil | ≈120–190 milion a lurioù sterling hervez an ampled (140–221 milion a euroioù) | £57.2 milion (€66.7 milion) e kembreat | War-dro £18 (€21) |
| Iwerzhon | Pemp milion pevar c'hant ha tri-ugent mil | War-dro 380 milion a euroioù evit an arzoù hag ar sevenadur | 107 milion a euroioù Gaeltacht/Iwerzhon | War-dro 19,6 € |
| Bro Vaskoa (Euskadi) | Daou virig ha daou c'hant ha daou | 79,8 milion a euroioù evit ar sevenadur | €86,4 milion (Euskara) | War-dro 39 € |
Evit ar politikerezh yezh hepken, Bro-Gantañ e vez dispignet war-dro unnek gwech muioc'h dre zen eget na vez dispignet bremañ gant Rannvro Breizh-Izel evit ar brezhoneg hag ar c'hañneg; seven gwech muioc'h gant Kembre, war-dro c'hwec'h gwech gant Iwerzhon, ha div wech muioc'h gant Bro-Skos.
Daoust ma n'eo ket heñvel-mik tachenn ar studiadennoù, re vras eo an diforc'hioù evit bezañ displeget gant an hentennadurezh hepken.
6. Breizh-Iwerzhon 4: war-dro 12 milion a euroioù evit ar yezhoù
Budjed 2025 Rannvro Breizh-Izel a rakwel kement ha war-dro 12 milion a euroioù evit yezhoù Breizh-Iwerzhon. Rakwelet e vez er raktres budjed 10,725 milion a euroioù a zispignoù korvoiñ ha 1,265 milion a euroioù a zispignoù kevala, ar pezh a sav da hogos Daouzek milion a euroioù. (Rannvro Breizh-Veur)
Evit 2024, ar programm a ginnige :
- Brezhon: 10,28 milion a euroioù ;
- kilhog: 1,04 milion a euroioù.
Ar pal evit 2027 eo tizhout war-dro 11,33 milion a euroioù evit ar Vreton Ha 1,65 milion a euroioù evit Gallo, pe un tammig dindan 13 milion a euroioù. (Rannvro Breizh-Veur)
Kement-se a dalv da war-dro 3,50 € dre annezad eus Breizh-Veur melestradurel.
Ma vefe lakaet kement-se en un doare artifisiel da Vretain 5, ha ma vefe astennet an intrudu da Louar-Aod hepken, e chomezfemp en ur renabl heñvel.
Evit bezañ sklaer-tre avat, ne dalv ket kement-mañ an holl arc'hant foran roet d'ar brezegenn breizhveuriat ha gallouezek : ret eo deomp ivez kontañ Ministrerezh an Deskadurezh, ar c'huzulioù-bro, an departamantoù, ar c'horfoù kenlabour foran etrekumun (EPCI), rannvro an Atlantel-Lu, gennad ar skignañ, hag all. Met adarre, ken bras eo an diforc'h ma chom heñvel ar glozenn. 14
7. Bro-Skos : div pe deir gwech muioc'h a vudjed eget Breizh-Iwerzhon
Budjed sevenadur Gouarnamant Bro-Skos evit 2025–2026 a sav da £238.1 milion (€277 milion), en o zouez :
- Creative Scotland: £80 milion (€93,2 milion);
- dastumadoù sevenadurel broadel: £104.8 milion (€122.1 milion);
- Arzoù all : £28,6 milion (€33,3 milion) ;
- Kompagnunezhioù-nij broadel: £24.6 milion (€28.7 milion). (Gouarnamant Bro-Skos)
Ouzhpennet da se ez eus ar politikerezh yezh.
Budjed adwelet Bro-Skos evit 2025–2026 a zalc'h £35.5 milion (€41.4 milion) e gaeleg ha skoseg, en o zouez :
- 14,8 milion a lurioù sterling (17,3 milion a euroioù) evit ar skignerezh klev-gwel gaeleg; ;
- £6,325 M (€7.3 M) evit Bòrd na Gàidhlig15 ;
- £4,67 milion (€5,4 milion) eus ar Yalc'had Spesifek Gaeleg; ;
- £3,458 M (4 M€) deskadurezh/sevenadur/arzoù; ;
- ur postadur a 5 milion a lurioù sterling (5,8 milion a euroioù); ;
- £0.95 milion (1.1 milion a euroioù) evit ar Skosiz. (Gouarnamant Bro-Skos)
Da lavaret eo, dre vras : £6.4 (€7.5) an den evit ar gaeleg hag ar skoseg.
Setu dija un tamm bennak Div wech ar feur kevatal evit Breizh-Izel.
Met an tu ensavadurel a zo c'hoazh pouezusoc'h : Evit he budjed broadel dileuriet e tiviz Bro-Skos hec'h-unan war ar politikerezh-mañ..
8. Kembre : ur cheñchamant a skeul
Ar budjed liammet war-eeun ouzh ar strategiezh Kembre 2050 tizhet £57.2 milion (€66.7 milion) e 2025–2026, keñveriet gant war-dro £54 milion (€62 milion) ar bloaz a-raok. (GOUARNAMANT KEMRYS)
Diwar ur boblañs a 3,187 milion a dud : kement-mañ a dalv ≈ £18 (€21) dre zen evit ar Vreizhveuriz.
A-zivout Pemp gwech muioc'h eget ar pezh a zispign Breizh-Veur dre zen.
Ret eo notenniñ ne vez ket implijet ar budjed-mañ evit arc'hantaouiñ un nebeud kevredigezhioù yezh hepken. Dreist-holl e c'holo :
- Deskiñ kembraeg; ;
- Kreizenn Vroadel evit Deskiñ ar C'hemegeg ;
- Kolej Broadel Kembre16 ;
- Eisteddfod17 ;
- Urdd Gobaith Cymru18 ;
- Skolioù-stummañ yezh19 ;
- Kazetennoù kumuniezhel kembreat ;
- politikerezh familh ;
- Danfram yezhel. (GOUARNAMANT KEMRYS)
E Kembre, Gwelet e vez ar c'hemegeg evel ul lodenn eus an 'danframmoù' broadel. pa E Frañs e vez dalc'hmat gwelet ar brezegenn kalz aliesoc'h evel un elfenn zibarek eus ar politikerezh sevenadurel.
9. Iwerzhon: hogos 20 € dre zen zoken a-raok TG420
Budjed Iwerzhon 2025 a rakwel:
- Hogos 380 milion a euroioù evit an Arzoù hag ar Sevenadur ;
- 107 milion a euroioù evit harpañ an Gaeltacht21 ha doare Iwerzhon ;
- 60 milion a euroioù evit TG4, ar servij skinwel foran e saozneg-Iwerzhon ;
- war-dro 328 milion a euroioù evit gennad ar media en e bezh.Gouarnamant.fr)
Ar kant mil milion a euroioù diwar-goust War-dro 19,6 € dre zen.
Ma ouzhpennomp an 60 milion a euroioù digant TG4, an danvezioù anavezadus war-eeun gouestlet d'ar yezh ha d'he gweledva mediaoù a sav da: 167 milion a euroioù, pe war-dro 31 euro dre zen.
Evit a sell da ar varregezh da grouiñ un egor sevenadurel ha media en yezh, evel gant Kembre, eo bras-kenañ an diforc'h etrezi hag etre Breizh.
10. Bro ar Baskot : ur skouer dispar
Budjed 2025 Gouarnamant Akitania-Baskh a rakwel:
Evit ar sevenadur: 79,8 milion a euroioù; evit politikerezh yezh ar baseg: 86,4 milion a euroioù
da lavaret eo: 166,2 milion a euroioù evit ar sevenadur hag ar yezhoù.
Gant ur boblañs a 2,218 milion hepken, e tizhomp :
- sevenadur: War-dro 36 € dre zen.
- Euskaraz War-dro 39 € dre zen.
- sevenadur + yezh: War-dro 75 € dre zen.
Ar budjed nemetañ a zo lakaet a-ratozh da bolitikerezh ar yezh basek a zo neuze muioc'h eget seizh gwech budjed Breizh en termenoù absolut, tra m'en deus Bro-Gambro Un milion a annezidi nebeutoc'h eget Breizh velestradurel ha nebeutoc'h eget an hanter eus poblañs Breizh 5.
Notet e ranker e-barzh an 86,4 milion a euroioù meneget a-us e kaver, dreist-holl, 59 milion a euroioù evit HABE, an aozadur kiriek, e-touez traoù all, da gelenn an Euskara, ha 17,6 milion a euroioù lakaet a-gostez evit kreskiñ e implij er gevredigezh, dreist-holl er mediaoù, en dudi hag er sport… (Bro Vaskoa)
Ha da echuiñ, e ouzhpennimp un elfenn talvoudus all, da lavaret eo Skignerezh foran gant’EiTB, gant ur budjed a 192,2 milion a euroioù. (Bro Vaskoa)
Ya, alies e vez graet 'hor c'hendirvi' eus Breizh-Veur, met talvoudus eo merzout en deus Bro ar Bask un dra bennak n'he deus ket Breizh: ur reizhiad sevenadurel broadel gwirion ennañ ar yezh, ar skinwel, ar skingomz, ar glad, ar produerezh krouiñ ha, da heul, ul levezon etrebroadel.
11. Un klozadur…
Brittany is therefore by no means – of course – a cultural wasteland. It boasts theatres, festivals, libraries, conservatoires, museums, heritage sites, art centres and so on, all generously funded by local authorities.
E lec'h all emañ ar gudenn. Ar mammennoù arc'hantel-mañ a zo Skaet e-touez kantadoù a zivizerien ha ne ya ket d'ober ur politikerezh sevenadurel breizhveuriat.
Setu ar pezh a ziforc'h an daou batrom :
| Patrom gall/breizhveuriat | Patrom kinniget gant Ya Breizh |
|---|---|
| Sevenadur rannet etre an aotrouniezhoù lec'hel, ar c'horfoù kenlabour etrekumun (EPCI), an departamantoù, ar Rannvro hag ar Stad. | Ur strategiezh vroadel kenglotus |
| Ar yezh zo un danvez a-zibab. | Ar yezh zo un elfenn hollbouezus eus ar politikerezh foran. |
| E gwirionez n'eus ket a servij skignañ foran e Breizh-Izel. | Kemerit awen digant BBC Cymru/S4C, TG4, EiTB… |
| Strategiezh sevenadurel etrebroadel dizalc'h ebet evit Breizh | Krouidigezh ensavadurioù ha programmoù etrebroadel22 |
| Arc'hantadur gant gennad | Sevel un 'ekosistem' kenglotus |
Sevel a raimp tri senario budjetek evit treuzkas galloudoù da Vro-C'hall, evel ul lodenn eus ur steuñv treuzkas dre brantadoù, n'eo ket hepken evit embannadenn da zont al Levrig for Culture, met ivez evit ar 'portofolioù' pe an tachennoù tematek all.
Notennoù ha sklaeradurioù
1. Evel meneget a-raok, 'Bretagne 5' a glot gant Breizh 'wirion' pe 'istorel', enni he pemp departamant. ↩
2. Aozadur foran evit ar c'henlabour etre kumunioù. ↩
3. Telloù war ar produioù energiezh evit an implij diabarzh. ↩
4. Daleoù tailhoù a zo o fal digalonekaat beveziñ ar madoù a vez lakaet da vezañ noazus d'ar yec'hed pe d'an endro. ↩
5. Skoaziadenn evit dasprenañ an dle sokial ↩
6. Kavet e vez kontoù-dibenn 2024 evit pep live a aotrouniezh lec'hel digant an OFGL/DGFiP.Aotrouniezhoù lec'hel) ↩
7. Gwelit hon divizoù tematek, dreist-holl diwar-benn an yec'hed hag an namm. ↩
8. Gwelit hon prederiadennoù tematek, dreist-holl diwar-benn an deskadurezh. ↩
9. Gwelit hon prederiadennoù tematek diwar-benn an danvezioù-mañ. ↩
10. Gwelit hon divizoù tematek, dreist-holl diwar-benn an temoù al labour-douar hag ar mor. ↩
11. Gwelit hor c'hendiviz tematek diwar-benn al lojeiz. ↩
12. E pep degouezh, se a oa sur a-walc'h ar c'haz evit Yes Breizh. ↩
13. Departamant an Enklaskoù, ar Rakweladennoù, ar Stadegoù hag an Teuliadur, servij stadegoù Ministrerezh ar Sevenadur.
↩
14. Perak n'eus ket unan reizh Ur studiadenn glok diwar-benn yezhoù Breizh? ↩
15. An hevelep eus hor Burev Foran evit ar Brezegenn ↩
16. Ul levraoueg enlinenn enni danvez e kembreat hag e saozneg evit ar gelennerien hag ar skolidi. ↩
17. Ur gouel sevenadurel bras kimreat a lid al lennegezh, ar sonerezh hag ar c'hoariva, en ur lakaat ar pouez war ar yezh gimreat. ↩
18. Aozadur youl-vat brasañ Kembre evit ar re yaouank, a ginnig obererezhioù e kembraeg evit ar vugale hag ar re yaouank. ↩
19. Atizh yezh kornôgel. ↩
20. Televizyon servij publik e saozneg Iwerzhon. ↩
21. «'Gaeltacht' a zo ur ger eus an iwernezeg a ra anv eus an holl gomzerien iwernezeg. Dre astenn e ra anv eus ur rannvro ma komz ul lodenn vras eus an dud en iwernezeg. ↩
22. Gwelet an dielfennadenn dematek diwar-benn an diaspor. ↩
An teuliadoù tematek e Levrig 2027 Yes Breizh
• Unan. Stad, ensavadurioù, an dereadur hag ar Vonreizh
• 2. An arc'hant publik, ar budjed hag an emrenerezh arc'hantel
• 2a. Dielfennadenn ar budjed: Bro-C'hall – Breizh 5
• 3. Servijoù foran e Breizh
• Pevar. Yec'hed e Breizh
• 5. An nammder e Breizh
• 6. Deskadurezh, stummadur ha deskadurezh uhel
• 7. Sevenadur, yezhoù ha mediaoù
• Eizh. Identelezh breizhat, treuzkas ha kenglot
• 9. Al lojeiz e Breizh
• dek. Implij, embregerezhioù ha diorren ekonomikel
• 11. Armerzh, kenwerzh ha treuzdougen
• 12. Al labour-douar hag ar boued
• 13. Ar mor, an aod hag ar pesketa
• 14. Energiezh, hin hag an tremen glas
• 15. An deknologiezh niverel hag ar veurvorelezh
• 16. Surentez, justis ha difenn
• 17. Europa hag ar peurrest eus ar bed
• 18. An diaspor breizhat hag al levezon etrebroadel
