An nammder e Breizh

42

Gwarantiñ e vo gwirioù efedus an dizalc'hiezh, an hegerzhded hag ar perzh

Levrig 2027
Follenn-hent 2027–2032

NB: Evit mad Frankiz ha berrder, implijet e vez ar stumm gourel en destenn-mañ evit endelc'her an holl reizhoù.

Diverradenn

Lezenn Bro-C'hall eus an 11 a viz C'hwevrer 2005 he deus savet ur bennaenn a-bouez : n'eo ket an namm un heuliad eus ur gwall-stumm hepken, met eus an darempred etre un den hag un endro a strisha e obererezh pe e berzh. Anzavet e voe ar gwir da gaout digoll, ar gwir da dizhout ar gwirioù diazez, ar gwir da vezañ desket er skolioù boutin hag ar gwir da dizhout an takadoù foran. Un ugent vloaz ha bloaz goude, solut e chom ar framm, met darnel ha digevatal e chom e lakaat e pleustr.

Evit Yes Breizh, ar politikerezh evit an nammidiñ ne rank ket bezañ ur politikerezh lakaet a-gostez na nemet unan mezegel-sokial. Rankout a ra treuziñ an annez, an treuzdougen, an deskadurezh, an implij, ar yec'hed, an teknologiezh niverel, ar sevenadur, ar sport hag ar vuhez demokratel. N'eo ket ar pal reizh azasaat un nebeud muzulioù a-c'houde : eo ijinañ Breizh evit an holl adalek an deroù.

Meur a nerzh zo gant Breizh – ur rouedad aozadurioù a-youl-vat, aotrouniezhoù lec'hel, an ekonomiezh sokial ha solud, hag un hengoun a genlabour – koulz hag he daeoù spesius dezhi hec'h-unan : annezlec'hioù strewet, pellañ diouzh ar servijoù, an dależadur ouzh ar c'hirri-tan, ur boblañs o tont da vezañ koshoc'h, diouer a labourerien varrek, hag an darnadur e pemp departamant, div rannvro velestradurel, meur a aotrouniezh evit an treuzdougen, ar yec'hed hag an deskadurezh. Ar framm aozadurel-se a grou troc'hoù e buhez an dud hag a laka da vezañ dibosupl kaout ur sell hollek da live Breizh istorel.

Yes Breizh a ginnig ur cheñchamant a zoareoù : kemer raktresoù buhez an dud da boent-loc'hañ, lakaat ar re a sell anezho da gemer perzh en holl zivizoù, aozañ ur framm ren kaset gant Breizh a-dreuz ar pemp departamant, ha gwarantiñ ur framm boutin a deiziataerioù, a servijoù hag a hegerzhded. An dereadur a rank tostaat an divizout ouzh an diazez hep lakaat gwirioù ar vroad en arvar : ar Stad a virfe ar garg da suraat ar gevatalded ha da bourchas gounidoù broadel ; Breizh he defe ar peadra da aozañ, arc'hantaouiñ, evezhiañ ha priziañ ar respontoù rannvroel.

Raktresoù evit Yes Breizh

• lakaat an ezhommoù hag an termenoù-termen er pemp departamant da vezañ muzulius; ;
• da suraat ur gendalc'h gwirion eus ar prederioù, adalek ar vugaleaj abred betek an oad-gour; ;
• arc'hantaouiñ ha heuliañ an hegerzhded a-hed ar chadenn veajiñ a-bezh; ;
• da warantiñ berzh an deskadurezh endalc'hus dre ziarbezoù stabil ha personel stummet; ;
• ober eus un implij reoliek, harpet pe gwarezet ur vicher dibabet; ;
• da reiñ an tu d'an dud da vevañ en o zi dezho ha da zibab e pelec'h e vevont; ;
• anavezout ar prederourien ha gwarantiñ o gwir da ziskuizhañ ;
• evit gwarantiñ un tremen flour d'an oad-gour ha muzuliañ gwir goust an nammder; ;
• Lakaat ar servijoù foran, an demokratelezh hag an titouroù da vezañ hegerz d'an holl.

1. Ar bennaenn : ur Vreizh savet evit an holl

1.1 Ur stad eo an namm, n'eo ket un identelezh reduktivel.

Lezenn Bro-C'hall 2005 a dermen an namm evel ur bevenn en obererezh pe ur strishadur er perzhiañ a vez santet en endro, abalamour d'un namm korfel, santiel, speredel, kognitivel pe psikologel, un namm lies pe ur stad yec'hed nammus. An termenadur-mañ a c'houlenn ma vefe graet traoù war un dro evit talañ ouzh an digoll hiniennel hag ouzh skoilhoù ar gevredigezh.

Evit Yes Breizh, n'eus ket un doare nammedigezh hepken, met kentoc'h un liested a amstelloù – gwelus pe zivoutin, da c'hortoz pe war an hir dermen, war-gresk pe stabil. Ar politikerezh foran a rank derc'hel kont eus an nammoù kefluskerel, ar c'hiziel, an nammoù speredel, kognitivel ha meizegel, an aotism, an nammoù lies, ar c'hleñvedoù nammetus hag an trubuilhoù nevronevezel, hep lakaat ar strolladoù disheñvel da geveziñ an eil ouzh egile pe reiñ ar priorelezh d'o ezhommoù.

1.2 'Netra evidomp hep ac'hanomp'«

Evit Yes Breizh, perzh an dud sellet outo ne c'hall ket bezañ bevennet da un emgav-kuzuliañ diwezhañ. Rankout a ra en em astenn da anavezout an ezhommoù, da sevel an aveadurioù hag ar servijoù, da lodenn an arc'hant, ha d'an evaluañ ha d'ar heuliañ. Ur roll hollbouezus o deus an aozadurioù karitez, met ar gannaderezh a rank ivez enderc'hel an dud n'int ket ezel, ar vugale, an dud o deus poan o kehentiñ hag o zud a skoazell.

1.3 An hegerzhded hollvedel a ra vad d'ar gevredigezh en he fezh

Ur riblenn heuliek, titouroù sklaer, islitradoù, panelloù aes da lenn, lojeizoù azasadus pe ur servij niverel hegerz a zo spletus ivez evit an dud koshoc'h, ar gerent gant karrigoù-babaned, an dud gloazet da c'hortoz hag ar re o deus poan o lenn hag o skrivañ. An hegerzhded n'eo ket ur c'houst douget gant ur bihanniver hepken : un danframm eo a harp ar frankiz ha kalite ar vuhez.

2. Ugent vloaz goude Lezenn 2005 : gwirioù n'int ket bet sevenet

Diskouezell	Talvoud dave	Lenn
Tud 15 vloaz pe ouzhpenn o chom er gêr a zisklêr bezañ bevennet-kreñv en o obererezh	Pevar milion ha c'hwec'h kant mili	Bro-C'hall kevandirel, Ministrerezh ar Yec'hed (2022); cheñch a ra kalz ar sifr hollek diouzh an termenadur implijet. N'eus bet kavet degouezh ebet e Breizh-5.
Skolidi gant ur steuñv deskadurezh personelaet	563 300 e penn-kentañ ar bloavezh-skol 2024	86 % skolidi a vez desket nemetken e skolioù boutin. N'eus sifr ebet hegerz evit Breizh-5.
AESH1 E servij	134 800 e penn-kentañ ar bloavezh-skol 2024	Ur roll a zo deuet da vezañ kreiz, met a zo merket c'hoazh gant an diasurtezh labour hag al labour hanter-amzer. N'eus sifr ebet hegerz evit Breizh-5.
Gounidoù sokial rannadel evit an dud ampechet	632 900 e 2023	Kaset eo bet ar c'hresk-mañ war-raok dreist-holl gant ar programm prederioù er gêr PCH. N'eus sifr ebet hegerz evit Breizh-5.
Savadurioù digor d'an holl (ERP) ha n'o deus kemeret muzul ebet evit an hegerzhded e 2022	War-dro an hanter eus an 2 vilion a savadurioù foran	Priziadenn debarzhel 2025. N'eus sifr ebet hegerz evit Breizh-5.
An namm evel abeg a ziskriminerezh en aferioù kaset dirak al lezioù-barn	Tachenn gentañ	An implij a chom an dachenn bennañ a ziaester, hervez an Ombudsman.
Kouzhiz breizhat o chom er gêr hag a goll o emrenerezh	60 000 e 2021	6.2 % evit an dud 60 vloaz ha koshoc'h e Breizh velestradurel; ur gudenn disheñvel met liammet

An niveroù-mañ, drezo o-unan, ne roont ket ur skeudenn glok eus Breizh. Dreist-holl e lakaont war wel an diaesterioù stadegel : cheñch a ra an termenadurioù, ar gounidoù d'ar pezh m'o deus gwir an dud ne glotont ket atav gant ar skoazell roet da vat, hag an roadennoù ne vezont ket bodet alies a-dreuz ar pemp departamant. Ret eo neuze ma vo ar c'hemm kentañ unan a-fet anaoudegezh rannet.

2.1 Ul lezenn diazezañ

E 2005, al lezennadur gall en deus savet pevar bennaenn bennañ : gwirioù kevatal; ar gwir da gaout skoazell ne vern abeg an namm, an oad pe an doare bevañ; an hegerzhded d'an ensavadurioù boutin; ha krouidigezh kreizennoù departamantel evit an dud nammet a dalvezfe da boentoù daremprediñ, priziañ ha reiñ ar gwirioù.

Lakaet en deus ivez da bal an hegerzhded hollvedel. Evit ar savadurioù a zo anezho dija, n'eo ket bet tizhet an termen orin a 2015. An deiziadoù-termen rakwelet evit an hegerzhded o deus lakaet an termenoù da zibunañ, degaset un kresk en an-diverradennoù ha lakaet an dlead da vezañ nebeutoc'h sklaer.

2.2 Un toull-diforc'h padus etre al lezenn hag ar vuhez pemdeziek

Danevell evaluañ Kambr Enedel Bro-C'hall, embannet e miz Gouere 2025, a gadarna an araokadennoù graet, met a laka war wel ivez padelezh mankoù : un hegerzhded diglok, digevatalderioù etre ar rannvroioù, ha diaesterioù an MDPH-où.², un diouer a servijoù skoazell mezegel ha sokial, skolioù digor d'an holl ha n'int ket pourvezet a-walc'h, an diskriminerezh war dachenn al labour hag ur moned bevennet c'hoazh d'ar sevenadur.

Serriñ abred ar font rannvroel evit an hegerzhded e miz Genver 2026 a laka war wel ur mank en doare d'ober. An implij bihan a zo bet graet eus ar font ne dalveze ket ne oa ket ezhomm anezhañ : diskouezet en deus koustioù uhel a-benn-dorn, titouroù diampart, ur skoazell zizereat hag ar santad ne servij da netra lakaat ur stal digenvez hegerz pa chom dibosupl tremen dre an hentoù pe al liammoù treuzdougen tro-dro.

3. An amstelloù ispisial e Breizh

3.1 Ur c'hennarroud douaroniel a washa an skoilhoù

Er maezioù, war an aodoù hag en inizi, an hed diouzh un MDPH, ur greizenn yec'hed, ur framm arbennik pe un implijer hegerz a c'hall lakaat un diaester da zont da vezañ ur skarzhadur. An diouer a zibaboù all estreget ar c'harr-tan a laka ur bec'h war an dud na c'hallont ket bleniañ. Ampelladennoù an urzh-amzerioù, an diouer a gilvoù hag an diouer a ditouroù hegerz a washa ar skoilhoù-se.

Evit Yes Breizh, e rank ar politikerezh breizhat bezañ diazezet war amzerioù beajiñ gwirion, ha n'eo ket war hedadoù teorikel. Ul lec'h hegerz hanter-kant kilometr pell, hep treuzdougen dereat ha hep diskoulm evit an den a ra war-dro, n'eo ket un diskoulm efedus.

3.2 Pemp departamant, div rannvro, hentoù bruzunet

A-fet melestradurezh, emañ Liger-Atlantel e rannvro Broioù al Liger, tra m'emañ ar pevar departamant all e rannvro Breizh. Gant ar rannadur-se e vez diaesaet an evezhierezh a-stroll, steuñverezh ar programmoù stummañ, aozadur ar prederioù evit ar c'hleñvedoù ral ha kenurzhierezh an treuzdougen. An takadoù dedennañ lec'hel, koulskoude, a ya en tu all d'an harzoù melestradurel. Un dalvoudegezh ispisial-tre he deus an adunaniezh neuze pa vez kaoz eus kudennoù an nammder.

3.3 Koc'hañ hag an tremenioù micherel

Kozhañ poblañs Breizh a gresk an ezhomm a hegerzhded, a evezh er gêr hag a annezioù azasadus. Se a sav ivez krenn-kuzh kozhni an dud nammet hag o evezhierien. An harzoù melestradurel etre an nammder hag an oad a zegas c'hoazh kemmoù er servijoù, er poentoù daremprediñ pe en doare da gaout skoazell, daoust ma chom buhez an dud ur prosesus dibaouez.

3.4 Micherourien hollret, met dindan gwask

Micherioù ar skoazell, ar preder, an harp er gêr, an ezhommoù deskadurezh arbennik hag an droerezh a rank talañ ouzh diaesterioù liammet gant an tuta, ar gopr, ar fiñvusted hag al lojeiz. Ur politikerezh evit an nammidi hep ur politikerezh evit an dud a vicher a gas da wirioù na dalvont nemet war an dachenn. Evit Yes Breizh, e rank Breizh bezañ gouest da steuñviñ an ezhommoù stummañ, da wellaat an doareoù labour ha da aozañ skipailhoù fiñv en takadoù dister o annez.

4. Ehanadennoù micher da blediñ ganto dreist-holl

4.1 Moned d'ar gwirioù hag an MDPHoù

Ul lec'h nemetken e Breizh³ Ne vo gwirion nemetañ nemet ma n'en devo ket an den ezhomm da adlavarout e istor, da bourchas an hevelep teulioù skoazell meur a wech, pe da genurzhiañ gant servijoù ar gouarnamant na eskemmont ket etrezo. Padelezhioù ar treterezh, an argerzhioù priziañ hag an titouroù roet a gendalc'h da gemmañ. Ur gemennadenn hep micherour, dafar, treuzdougen pe plasoù hegerz n'eo ket ur gwir efedus.

4.2 Bugaleaj abred ha skolennerezh endalc'hus

Ur skol endalc'hus n'eo ket hepken kaout un AESH en implijidi. Goulenn a ra savadurioù hegerz, kelennerien stummet, klasoù gant un niver a skolidi a aotren an kelenn diferañset, dafar kelenn azas, moned d'ar prederioù yec'hed ha d'an adkempenn, kendalc'h e-pad ehan merenn hag en obererezhioù ouzhpenn-skol, koulz ha kenlabour dibaouez gant ar familhoù.

Gant al Lezenn c'hall eus an 27 a viz Mae 2024 eo bet fiziet er Stad ar garg da bourchas ur skoazell bersonel e-pad ehan merenn. Ur gwir eñvoradenn eo eus an doare ma c'hall rannadur ar c'hefridioù lakaat an argerzh da vezañ diaes da gompren. Evit Yes Breizh, dre an dereadur, e rank ar steuñv deskadurezh personelaet dont da vezañ un engouestl gwiriekadus da lakaat e pleustr, kentoc'h eget un dastumadenn gemennoù hepken a zo diouzh danvezioù dic'hortoz.

A-drugarez d'hor liammoù gant hor c'hendirvi en tu all d'ar Mor Breizh, e kinnig Yes Breizh un doare-ober gwevn : ur respont pazenn-ha-pazenn azasaet ouzh an ezhommoù diouzhtu, hep ezhomm un diagnostik peurglok, ha moned evit pep skol da arbennigouriezh arbennik. Evit Breizh e talvezfe ar bennsturienn-mañ kement ha kenurzhiañ Ministrerezh an Deskadurezh, skipailhoù ar servijoù mezegel ha sokial ha an aotrouniezhoù lec'hel en-dro d'ur steuñv skoazell a-bazennoù, heuliet gant kreizennoù danvezioù evit an aotism, an trubuilhoù nevronevezel hag an nammoù santimantel.

4.3 Stummadur hag deskadurezh uhel

Yes Breizh a gred, daoust d'ar strivoù, e chom digevatal an hegerzhded d'ar savadurioù, d'ar c'hentelioù, d'an arnodennnoù, d'ar stajoù ha da vuhez ar studierien. An tremen eus al lise d'ar skol-veur, d'an deskadurezh-vicher ha d'an implij a grou un toull en dregantoù hag er poentoù daremprediñ. Yes Breizh a gred e rank ar c'hreizennoù stummadur micherel (CFA) hag an aozadurioù stummañ kaout personel skoazell stummet ha budjedoù azasaat a c'hall bezañ lakaet e pleustr buan.

An tremen d'an oad-gour a zo liammet gant meur a gemm war un dro : fin zo da stummoù zo a skoazell deskadurezh, ur cheñchamant er skipailhoù skoazell, heñchadur micherel, hag an tu da gaout lojeiz, treuzdougen ha gounidoù sokial. Ur steuñv harp breizhat evit an tremen d'an oad-gour a rank neuze kregiñ a-raok an oad-krenn, bezañ diorroet a-gevret gant ar c'hrennard pe ar grennardez hag e familh, ha dezignañ un den darempred a chomo e karg betek ma vo lakaet ar raktres e pleustr penn-da-benn.

4.4 Micher ha obererezh ekonomikel

Evit Yes Breizh, e rank al labour bezañ gwelet evel ur veaj : ur post-labour boas gant azasadurioù poellek, labour skoazellet, ur stal-labour gwarezet, ur greizenn pe ur servij skoazell diazezet war al labour, labour emren pe ur prantad stummadur. Ret eo ma c'hallfed tremen etre ar statudoù disheñvel-se hep koll trumm gounidoù pe gwirioù.

An namm a chom an abeg pennañ evit an aferioù kaset dirak Difennour ar Gwirioù e Bro-C'hall a-zivout an diskriminerezh, hag ar gopr eo ar rann a vez tizhet ar muiañ. Ret eo da Vreizh ober gwelloc'h.

E gwirionez, n'eo ket a-walc'h an dever da implijout e-unan. Ret eo kemer divizoù a-fet tuta, hegerzhded, mirout an implijidi, araokadennoù micherel, stummadur ar renerien ha diarbenn an ezlakaat eus marc'had al labour.

4.5 Al lojeiz, ar fiñvusted hag ar chadenn veajoù

An annez aes da vont e-barzh, hep stalioù, ribloù pe treuzdougen aes da implijout, a gendalc'h gant an digenvez. Er c'hontrol, ur rouedad treuzdougen azasaet n'eo ket a-walc'h ma ne ro ket an annez an tu d'an dud da vont tre, da fiñval pe da resev sikour. Ret eo soñjal er veaj evel ur servij dibaouez : an ti, ar straed, an arsav, ar c'harbed, ar c'hennask, an termen hag an titouroù.

4.6 Yec'hed ha diarbenn

An dud nammet a gav skoilhoù korfel, santiel, kognitivel ha darempredel evit kaout prederioù yec'hed boas. Gwashañ eo an diforc'hioù-se war dachenn ar yec'hed speredel, prederioù an dent, ar ginegologiezh, ar skignañ hag ar diarbenn. Ar prederierien o-unan a c'hall dilezel ar prederioù abalamour d'an diouer a amzer pe da ziouer a zibaboù preder diskuizh.

Stadoù ral zo a c'houlenn un aozadur war ur skeul a ya en tu all da live an departamant. Ar vouzarvourded, da skouer, a c'houlenn ur programm rannvroel (breizhat) a c'holo ar barregezhioù, an droerezh, ar skoazell hag ar prederioù diskuizh. Heñveldra, an dud gant an aotism pe un dizurzh nevronevezhiek a rank bezañ gouest da gaout ur live kentañ a skoazell azasaet ouzh o ezhommoù, memes en ur c'hortoz un diagnostik arbennik.

4.7 Teknologiezh niverel, sevenadur, sport ha keodedouriezh

An niverelaat a c'hall pe kreskiñ an dizalc'hiezh pe krouiñ stummoù nevez a zic'hlan. Evit Yes Breizh, e rank pep servij foran e Breizh bezañ gouest da ginnig ur servij niverel a zouj da normoù an hegerzhded, d'ur sell kreizennet war an den ha d'un titouriñ kinniget e yezh eeun. Ar sevenadur, ar sport, an dudi, ar mediaoù hag an dilennadegoù a rank holl seveniñ an hevelep rekizadurioù : an islavarioù, an deskrivadur son, ar yezh arouezel gall, breizhek, gallaouek pe saoznek aes da lenn ha da gompren, an hegerzhded fizikel hag ur priz dereat.

5. Petra a cheñchfe an dereadur

5.1 Ur rannadur sklaer eus ar c'hargoù

Ar gouarnamant kreiz a dreuzkasfe da Vreizh ar giriegezh da wareziñ ar gwirioù diazez, ar servijoù sokial, an nann-disrannerezh hag ur standard bihanañ unvan e Breizh a-bezh. Roet e vefe neuze da Vreizh ar galloud da aozañ ha da azasaat ar servijoù a denn da dizhwelusted, da bourvezañ prederioù mezegel ha sokial, da genurzhiañ an hentoù-preder, d'an treuzdougen, da stummadur an dud a vicher ha d'an evalvadennoù lec'hel.

Ne rank ket an dereadur-mañ krouiñ pemp live ouzhpenn. Er c'hontrol, e rank digreskiñ an darnadur, tostaat an divizerezh ouzh an dud ha sklaeraat ar c'hargoù. Mirout a rafe an departamantoù o roll o servijañ ar c'humuniezhioù lec'hel; un aotrouniezh breizhat a warantfe standardoù boutin, kempouezadur arc'hantel, roadennoù ha servijoù en tu all d'al live departamantel.

5.2 Ar bennaenn a zizremmadur

Ne c'hallfe kemm ebet graet e Breizh lakaat en arvar ur gwir anavezet. Ar yalc'hadoù treuzkaset a zlefe bezañ dinamek, jedet diwar ezhommoù demografek ha tiriadel, ha heuliet gant ur c'hlozulad adtapout. An dud a virfe o gwirioù pa zilojeont etre an departamantoù.

5.3 Gouarnerezh perzhiadek eeun

Ur C'huzul Breizh evit an Nammedigezh hag an Dizalc'hiezh⁴, ennañ da nebeutañ an hanter eus an dud sellet outo hag o zud-evezhiañ, a embannfe un ali foran diwar-benn ar budjedoù, ar reolennoù hag ar programmoù. He zokumantoù a vefe lakaet foran hag hec'h erbedadennoù a vefe degemeret gant ur respont poellek.

6. Pevarzek kinnig⁵ Yes Breizh: evit ur Vreizh hegerz ha digor

Kinnig 1 – Sevel un Evezhierezh Breizh war an Nammedigezh a c'holo pemp departamant.

An Arsellva a zastumfe roadennoù keñver-ha-keñver diwar-benn an ezhommoù, an arloadoù, an divizoù, an amzerioù tretiñ, an galvoù, an diskoulmoù lakaet e pleustr da vat, an hegerzhded, an enskrivadurioù er skol, al labour, al lojeiz hag ar fiñvusted. Embannet e vefe an disoc'hoù dre gornad-distribiñ, en ur zoujañ d'ar guzh stadegel, en ur ober un diforc'h reizhiadek etre ar gwirioù ha gounidoù resevet da vat.

Kinnig 2 – Surentez un live servij diazez a vez pourvezet gant an MDPH-où e Breizh

Ur c'henemglev a zifinnfe termenoù-pal, a warantefe e vefe hegerz an titouroù, a bourchasfe ur poent daremprediñ evit heñchañ an dud en degouezhioù kemplezh, a aozfe an anavezout kengred an priziadennoù hag a warantefe hezougusted diouzhtu ar gwirioù. Ur wikefre skoazell voutin a vefe lakaet e pleustr bep gwech ma c'hwitfe an MDPH ingal da zoujañ d'an termenoù.

Kinnig 3 – Sevel ur budjed personel evit diorren ar red-micher

En degouezhioù kemplezh, ur budjed kenurzhiet a vodfe arc'hantadur a zo rannet bremañ, aozet en-dro d'ur steuñv savet gant an den. Arc'hantañ a rafe war-eeun ar skoazell bersonel ha teknikel, al lojeiz, ar fiñvusted, ar c'hehentiñ hag ar prederioù diskuizh, diouzh steuñv buhez an den, dindan evezh ar foran ha gant frankiz dibab. Ar steuñv-mañ a glasklfe, dreist-holl, mirout ouzh chomadegoù hir en ospital abalamour d'un diouer a azasadurioù er gêr pe a ziskoulmoù skoazell.

Kinnig 4 – Lansañ ur steuñv 'Breizh hegerz 2032'«

Da bep kumuniezh lec'hel e vefe ur priziadenn eus ar rouedad treuzdougen hag ur programm foran bloaziek. Roet e vefe ar priorelezh d'ar servijoù diazez : ar yec'hed, ar boued, ar skolioù, servijoù ar c'huzul-kêr, ar reizhiad justis, an treuzdougen hag ar sevenadur. Priziet e vefe an hegerzhded korfel, santiel, kognitivel ha niverel dre un hentenn standardaet.

Kinnig 5 – Sevel ur font breizhat evit harpañ an hegerzhded

Ar font a bourchasfe arc'hant da stalioù bihan digor d'an holl, gant ar c'houstoù a chom da vezañ azasaet hervez ar varregezh arc'hantel hag ur skoazell penn-da-benn : priziadur, dibab al labourioù, un argerzh goulenn eeunaet hag heuliañ. Kreizennet e vefe an arc'hantaouiñ war straedoù, kêriadennoù pe hentoù resis a-benn lakaat ur chadenn servijoù klok da vezañ hegerz, kentoc'h eget lec'hioù digenvez.

Kinnig 6 – Ober eus an deskadurezh endalc'hus ur giriegezh a-stroll

Breizh a aozfe, pe hec'h-unan pe (a-gevret gant Ministrerezh an Deskadurezh Bro-C'hall, diouzh al live a dereadur a vefe tizhet), unvezioù lec'hel, skipailhoù fiñv, tud a vicher ar yec'hed hag ar c'heñver sokial, ha frammoù all. Un doare lieslive a rofe ur skoazell gentañ hep gortoz un diagnostik sur. Ur programm stummañ a c'holofe ar gelennerien, an implijidi skoazell AESH, renerien an obererezhioù hag an implijidi preti; diorren a rafe ivez ar yezh aroueziañ ha sevel ur bank a vicherourien arbennik evit ar skolidi dall, gweled-gwan, bouzar ha bouzar-dall. Ne zlefe bugel ebet bezañ miret diouzh preti ar skol, beajoù ar skol, an treuzdougen pe an obererezhioù ouzhpenn-skol abalamour d'un diouer a skoazell azas.

Kinnig 7 – Surenteziñ statud ha diarañs micherel an implijidi AESH

Yes Breizh a sav a-du gant ar vichereladur klok : goproù dereat, eurvezhioù labour standardizet, stummadur kentañ ha dibaouez, amzer anavezet evit ar c'henurzhiañ, tuioù da vont war-raok er vicher ha skipailhoù-erlec'hiañ. Kendalc'h ar prederioù ne rank ket bezañ mui diouzh implijidi o labourat en amstadoù direizh.

Kinnig 8 – Sevel ur gevrat breizhat evit an implij hag an nammder

Kinnig a ra Yes Breizh krouiñ ur gevrat a vodfe implijerien ar gennad foran hag ar gennad prevez, ar gevelerien sokial, an ajañsoù foran, an aozadurioù implij hag ar c'hevredigezhioù – gant ar pal, ma ne vefe ket o vodañ, da ziorren sinergiezhoù rediet. Termeniñ a rafe palioù evit an tuta, an deskardelezhioù, mirout an implijoù hag an digor d'ar postoù ren. Ur programm stajerezh gouestlet a vefe amprouet gant implijerien ar gennad foran, ha digoret da c'houde d'an embregerezhioù eus ar gennad prevez a gemerfe perzh. Ur skoazell evit azasaat al lec'h-labour a vefe hegerz a-raok ma kemerfe an implijad e bost, hag e vefe enframmet klozulennoù enframmañ er pourvezerezhioù foran.

Kinnig 9 – Gwarantiñ ar frankiz da zibab e-keñver al lojeiz

Yes Breizh a gred e rafe ur programm pemp departamant diorren lojeizoù hegerz pe azasadus, lojeizoù endalc'hus, servijoù prederioù er gêr hag unanennoù lojeiz lec'hel bihan. Ur poent-servij hepken a genurzhfe azasadurioù an annezioù, ar skoazelloù teknikel hag ar yalc'hadoù. Ur framm tiez breizhat evit an holl oadoù hag an holl varregezhioù a hizivae ar reoladoù steuñviñ ; an holl savadurioù foran nevez a lakafe e pleustr pennaennoù an design hollvedel.

Kinnig 10 – Aozadur ur fiñvusted didroc'h

Hervez Yes Breizh, gant ur gartenn-veaj hepken ha titouroù hegerz e c'hallfed ober gant rouedadoù treuzdougen Breizh hep kaout ezhomm en em enskrivañ meur a wech. Kenurzhiet e vefe an treuzdougen war c'houlenn hag ar servijoù arbennik e live an takadoù dastum, en o zouez etre ar departamantoù. Liammet e vefe an diskouezeroù ouzh ar veaj a-bezh ha n'eo ket ouzh ar c'harbed hepken.

Kinnig 11 – Anavezout ha harpañ an eilerien

Pep departamant (pe vro) a warantfe ur gwir efedus da gaout ul live bihanañ a brederioù diskuizh, lojeiz da c'hortoz, skoazell bredel, stummadur ha servijoù skoazell er gêr. Ur gwiriadenn yec'hed a-vareadoù a vefe kinniget d'ar prederierien a fellfe dezho kaout unan. Evezh ispisial a vefe lakaet war ar prederourien yaouank hag ar re o kozhniñ. Roet e vefe an tu da gaout prederioù diskuizh en un doare ragoberiant a-raok an disec'hadur, kentoc'h eget bezañ miret evit an degouezhioù enkadenn.

Kinnig 12 – Lakaat an demokratelezh hag ar servijoù foran e Breizh da vezañ hegerz penn-da-benn

Teulioù a-bouez a vefe hegerz e furmadoù aes da implijout : furmadoù niverel kenglotus, skritur Braille pe moulladur bras hervez an ezhommoù, son, islitradoù, Yezh Arouez Bro-C'hall, hag en ur furmad aes da lenn ha da gompren. An emvodoù foran, ar c'houlzadoù dilenn, ar burevioù-votiñ hag ar c'houlennataoù demokratel a heuilhfe ur framm unvan. Pourvezet e vefe brezhoneg ha gallo hegerz pa vefe c'hoant gant an dud, hep biken strishaat an digor d'ar galleg pe d'ar Yezh Arouez Bro-C'hall (LSF).

Kinnig 13 – Surenteziñ un tremen flour d'an oad-gour

Yes Breizh a gred e tlefe pep den yaouank ampechet kaout, da nebeutañ daou vloaz a-raok e zivroañ rakwelet eus ar reizhiad deskadurezh, ur steuñv klok a c'holo ar stummadur, al labour, ar yec'hed, al lojeiz, ar fiñvusted, ar peadra, ar vuhez sokial hag ar skoazell evit e familh. Ur skoazeller tremen a chomfe e karg betek ma vefe lakaet e pleustr gwirioù ar c'hrennard hag an diskoulmoù raktreset. Gallout a rafe ar steuñv bezañ adwelet war c'houlenn ar c'hrennard ha ne rankfe ket bezañ izelaet da vezañ ur sturlevr melestradurel hepken.

Kinnig 14 – Muzuliañ ha kempouezañ gwir goust an nammder

Evel evit kudennoù all, e fellfe da Yes Breizh e vefe ur studiadenn reoliek evit priziañ ar c'houstoù ouzhpenn a vez douget gant an hiniennoù hag o familhoù : koust an energiezh evit an dafar ret, an treuzdougen, ar boued, al lojeiz, an teknologiezhioù skoazell, an dispignoù diwar-c'hoshant hag an amzer prederioù digoust. An disoc'hoù a servijfe da ziazezañ an tarifeoù sokial, ar skoazell vuan, ar budjedoù preder personel hag an divizoù budjetel. Ur programm a daolioù-kuzh hegerz d'an holl, aveet pa vez ezhomm gant taolioù-cheñch reizhadus ha seveloù, a vefe lakaet e pleustr er c'hêrioù bras, er c'hreizennoù treuzdougen hag er savadurioù foran.

7. Ur steuñv seveniñ evit 2027–2032

2027 – Priziañ, kuzuliañ, surenteziñ

• da sevel Kuzul Breizh evit an Nammed hag an Dizalc'hiezh; ;
• Lañsañ an Arsellva e pemp departamant ha embann an danevell diazez; ;
• adwelet an amzerioù gortoz, al listennoù gortoz hag an toulloù en evezhioù-yec'hed; ;
• kas da benn ur studiadenn gentañ eus gwir goust an nammder ha kartennerezh ar privezioù hegerz; ;
• da zegemer pennaenn an nann-distro ha framm ar servijoù boutin; ;
• Da anavezout ugent koridor treuzdougen a-raok.

2028–2029 – Arnodiñ, adtapout

• ha lakaat war-sav Font Breizh an Hegerzhded e kreiz-kêrioù ha karterioù-arnod ;
• Kendeuziñ skipailh skoazell an MDPH ha lakaat e pleustr ur poent darempred hepken evit an hentad soignoù; ;
• sevel skipailhoù hezoug evit reiñ harp evit ar skol hag ar vuhez emren; ;
• da arnodiñ ar steuñv skoazell evit an tremen d'an oad-gour hag an deskiñ skoazellet; ;
• Sinañ emglevioù liesbloaz gant aozadurioù dileuriek; ;
• klokaat ar Feur-emglev war al Labour hag an Nammedded; ;
• Lañsañ ar steuñv breizhat 'mobilelezh hegerz'.

2030–2032 – Lakaat e pleustr dre vras ha kiriegezh,

• lakaat e pleustr ar steuñvoù a zo bet priziet en un doare pozitivel; ;
• da gaout ur moned klok d'ar servijoù foran diazez ;
• bihanat a-galz an diforc'hioù e-keñver an amzerioù tretiñ etre ar rannoù; ;
• da suraat e vo prederioù diskuizh hegerz e pep takad lec'hel; ;
• da warantiñ ur moned broadel da arbennigiezh war an deblinded hag an trubuilhoù nevronevezel; ;
• da bourvezañ ar c'hreizennoù pennañ gant privezioù hegerz d'an holl ;
• Embann un danevell vloaziek diwar-benn an araokadennoù, an dioueradennoù hag ar muzulioù reizhañ.

8. Menegerioù performañs evit an amzerioù tretiñ kreizel ha brasañ evit ar goulennadennoù MDPH;

• feur an divizoù lakaet e pleustr da vat dindan c'hwec'h miz; ;
• an niver a dud hep diskoulm pe gant un diskoulm amzereat; ;
• feur hegerzhded ar chadenn veajiñ klok; ;
• feur ar skolidi a resev ar skoazell pourvezet hep troc'h; ;
• an amzer etre an ezhomm kentañ anavezet hag ar skoazell gentañ roet, gant pe hep un diagnostik sur ;
• feur enskrivañ dibabet a-amzer-leun; ;
• feur ar re yaouank gant ur steuñv tremen daou vloaz a-raok kuitaat ar skol hag ar feur seveniñ goude daouzek miz; ;

• implij, dilabour, mirout e bost ha diorren e red-micher evit an dud gant nammoù anavezet; ;
• an niver hag ar feur seveniñ eus ar programmoù deskiñ harpet; ;
• niver a annezioù hegerz pe azasaet hag an amzeriad azasaat; ;
• Amzerioù gortoz evit ar prederioù boas hag an dud hep preder; ;
• implij efedus ar prederioù diskuizh ha bodded ar prederourien ;
• an dregantad a bledourien a oa bet gouest da dennañ splet eus ur gwiriadenn yec'hed a oa bet kinniget; ;
• kemmoù er frejoù diwar-god hag er frejoù ouzhpenn liammet ouzh an namm; ;
• Goleadenn dachennel an aveadurioù yec'hedouriezh digor d'an holl ;
• Kengloterezh al lec'hiennoù foran hag an intruduioù niverel; ;
• Bodadur ar re a sell outo, embannet en un doare dizalc'h diouzh ar renerien.

N'eo ket a-walc'h ar geidennadoù. Ret eo dielfennañ pep meneger dre servij, takad-dastum, oad, reizh ha seurt ezhomm, pa vez aotreet gant an titouroù hegerz, a-benn diskuliañ an digevatalderioù kentoc'h eget o c'huzhat.

Divizoù lakaat e pleustr

Ne vez lakaet e pleustr treuzfurmadur ebet war ur skeul vras hep budjed, marc'had, gounidoù ha priziadenn. N'eus pal ebet lakaet hep ur budjed, un deiziataer, harp hag un diskoulm teknikel hegerz. N'eus treuzkas ebet hep ar peadra ret. Ma c'hoarvez ur c'hwitadenn, e vez reizhet ar reizhiad kentoc'h eget bezañ dalc'het-mat, evit mirout an neuz hepken. Ur c'hod gwer, orañjez, ruz A ziskouezo an tuadur, met ne gemero biken plas ar sifroù hag o zisplegadenn. Ur c'hresk padennek en un diskouezell a c'hallfe diskouez un tremen pe un dastum roadennoù gwellaet : pep cheñchamant a vo dielfennet a-raok ma vo kemeret un diviz.

9. Reolennoù etikel dalc'het gant Yes Breizh⁶

Frankiz da zibab

Ne rank ket an den bezañ stanket en e di, en un ti-diwall pe en ur roll micherel resis. Pal ar skoazell a vez pourvezet eo reiñ an tu da vevañ en emrenerezh, evel m'en termenont o-unan, en ur gontañ ar gwir da cheñch o raktresoù.

Asant ha gwarez

Ar politikerezhioù war ar bevañ emren a rank doujañ d'an asant, d'ar vuhez prevez, d'an dinded ha d'ar varregezh lezennel. Ar gwarez diouzh ar feulster, ar gwallgaserezh, an dilez hag an diskriminerezh a rank bezañ enframmet en holl vuzulioù.

Kengevatalder rannvroel

Ne zlefe ket al lec'h annez termeniñ hed gwirioù un den. Ur reizhiad kempouezañ breizhat a gempouezo ar c'houstoù ouzhpenn en em gavet en takadoù war ar maez, en inizi pe en takadoù diskar-annez.

Priziadenn dizalc'h

Priziet e vo an disoc'hoù diwar skiant-prenet gwirion an dud, ha n'eo ket hepken diwar an niver a lec'hioù pe a zivizoù. Lakaet e vo an roadennoù, an hentennoù hag an diforc'hioù da vezañ foran e furmadoù hegerz.

Klozadur – Eus ar bromesa d'ar pleustr

Lezenn Bro-C'hall 2005 he doa lakaet war-raok ur pal meuladus : reiñ an tu da bep den da gemer perzh penn-da-benn er gevredigezh ha da stummañ e vuhez e-unan. N'emañ ket ar gudenn gant ar bennaenn-se, met gant rannadur ar c'hargoù, an daleoù, an dizereadegezh hag an toull a zo etre un diviz melestradurel hag e lakaat e pleustr.

Ar Potañsial zo gant Breizh da zont da vezañ ur rannvro a-bouez war dachenn an hegerzhded hollvedel. He ment, he rouedad aozadurioù a-youl-vat hag ur sevenadur a genlabour a zo ganti evit tizhout kement-se. An dereadur a rofe barregezhioù ouzhpenn, gant ma vefe heuliet gant peadra a-zoare, mekanikoù evezhiañ, kempouezañ arc'hantel hag ur bennaenn a zizharzhadenn.

An doare-ober kinniget gant Yes Breizh a glot gant e bennreolennoù heñchañ all, evel : tamm gwir ebet hep un diskoulm, tamm politikerezh ebet hep an dud sellet outo, ha tamm ebet eus Breizh da vezañ lezet a-gostez.

Evit Yes Breizh, ur Vreizh aes da dizhout n'eo ket ur Vreizh azasaet ouzh ezhommoù un nebeudig denoù dibabet. Ur Vreizh dieuboc'h, deneloc'h ha hegaratoc'h d'an holl eo.

Mammennoù pennañ

• Lezenn niv. 2005-102 eus an 11 a viz C'hwevrer 2005 war ar gwirioù hag ar chañsoù kevatal, ar perzh hag ar geodedouriezh evit an dud nammet.
• Arnodenn-ditour niv. 1692 gant an Ti-bras, 9 a viz Gouere 2025, a-zivout Lezenn an 11 a viz C'hwevrer 2005.
• DREES, An nammder e sifroù, 2024, ha Skoazell sokial evit an dud koshoc'h pe an dud nammet, 2025.
• CNSA, Danevell gant Rann an Emrenerezh eus ar Gwarez Sokial, 2025.
• Difennour ar Gwirioù, Danevell vloaziek 2024 ha fichennaouenn diwar-benn an diskriminerezh liammet ouzh an nammder, 2025.
• Ministrerezh an Deskadurezh, Sifroù pennañ ha daveennoù stadegel 2025 ha studi AESH, Meurzh 2026.
• INSEE, studiadenn war ar 60 000 den koshoc'h bennak gant o emrenerezh digresket o vevañ er gêr e rannvro velestradurel Breizh, 2023.
• Dekret an 15 a viz Kerzu 2025 hag ar pennad stag outañ a-zivout serradur Font an Hegedusted Tiriadel.
• Strollad Broadel Bro-Skos, A-du gant Bro-Skos – Programm ar Gouarnamant 2026, Mae 2026 (tremen d'an oad gour, koust an nammder, aozadurioù dileuriek, hegerzhded, prederourien, servijoù deskiñ ha servijoù arbennik).

Notennoù ha sklaeradurioù

1. Skoazellañ ar skolidi nammet. ↩

2. Kreizenn Departamantel evit an Dud Nammet  ↩

3. Krouidigezh n'eus forzh peseurt arsellva, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh dilemel da nebeutañ ur c'horf foran kevatal all, hag an holl implijidi a vo degemeret en o fezh. Gallout a reer ober reizhadennoù da c'houde.
↩

4. Krouidigezh n'eus forzh peseurt arsellva, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh dilemel da nebeutañ ur c'horf foran kevatal all, hag an holl implijidi a vo degemeret en o fezh. Gallout a reer ober reizhadennoù da c'houde. ↩

5. Lod eus ar c'hinnigoù-mañ a c'hallfe dont war wel e temoù all eus Levrig, met gallout a rafent bezañ lakaet e temoù all ivez! ↩

6. Amañ ivez e rank ar gwarezoù-se bezañ lakaet e pleustr evit un niver bras a zivizoù all a vez kavet el Levrig. ↩

An teuliadoù tematek e Levrig 2027 Yes Breizh

• Unan. Stad, ensavadurioù, an dereadur hag ar Vonreizh
• 2. An arc'hant publik, ar budjed hag an emrenerezh arc'hantel
• 2a. Dielfennadenn ar budjed: Bro-C'hall – Breizh 5
• 3. Servijoù foran e Breizh
• Pevar. Yec'hed e Breizh
• 5. An nammder e Breizh
• 6. Deskadurezh, stummadur ha deskadurezh uhel
• 7. Sevenadur, yezhoù ha mediaoù
• Eizh. Identelezh breizhat, treuzkas ha kenglot
• 9. Al lojeiz e Breizh
• dek. Implij, embregerezhioù ha diorren ekonomikel
• 11. Armerzh, kenwerzh ha treuzdougen
• 12. Al labour-douar hag ar boued
• 13. Ar mor, an aod hag ar pesketa
• 14. Energiezh, hin hag an tremen glas
• 15. An deknologiezh niverel hag ar veurvorelezh
• 16. Surentez, justis ha difenn
• 17. Europa hag ar peurrest eus ar bed
• 18. An diaspor breizhat hag al levezon etrebroadel