Ar mor, an aod hag ar pesketa

29

Ober eus Breizh ur galloud-mor atebek

Levrig 2027

Taolenn-hent 2027–2032

NB: Evit mad Frankiz ha berrder, implijet e vez ar stumm gourel en destenn-mañ evit endelc'her an holl reizhoù.

Poentoù pouezus

Ar mor a zo war un dro un endro bev, ur vammenn voued, hag un egor evit al labour, an treuzdougen, an energiezh, an enklask hag ar veurdez. Ret eo da Vreizh heuliañ ur politikerezh mor unvan en he pemp departamant, en ur gempouezañ berzh-mat kumuniezhioù an aod, adnevezadur ar micherioù hengounel hag adsevel an ekoreizhiadoù.

Daveenn deuliet	Lec'hiadur	Heuliad
Pesketaerezh war vag	War-dro 1 000 lestr ha 3 800 pesketaer e rannvro velestradurel Breizh	Derc'hel ur flodad liesseurt hag aozañ hec'h adneveziñ
FEAMPA1	Ouzhpenn 14 milion a euroioù engouestlet hag ouzhpenn 8 milion a euroioù paeet. Evit ar prantad 2021–2027, e sav e vudjed da 82,4 milion a euroioù.	Muzuliañ an efedoù ekonomikel, sokial hag anvirondedel eus ar skoazell
Gouarnerezh ar porzh	Tri blakenn dektonek o'n em dostaat : Norzh Breizh, Kernev ha Su Breizh.	Sevel ur rouedad hep kenstrivadeg is-rannvroel didalvoud
Brest ouzh ar mor	28 000 post-labour, 1 800 enklasker ha 24 unvez enklask, hervez an teul pourvezet.	Sevel ur greizenn etrebroadel evit enklask war ar meurvorioù ha skignañ he frouezhioù
Tremenoù	Digarbonegezh, dibabusted, bevliesseurted hag adnevezadur ar rummadoù	Arc'hantaouiñ un tremen tamm-ha-tamm ha padus a-fet kevredigezh

An niveroù pennañ a denn d'ar rannvro velestradurel. Ar pal da dizhout ur stad 'Zero 2027' a rank goloïñ rannvro ar Liger-Atlantel ha lakaat an diforc'h etre ar pesketaerezh, an akwakultura, ar treuzfurmadur, ar porzhioù, ar sevel-bagioù, an enklask, an difenn hag ar sportoù-dour.

1. Ur strategiezh vor evit Breizh-5

• Aozañ ur Gendiviz Mor² Breizh-5, a vod an aotrouniezhoù lec'hel, tud a vicher, skiantourien, implijidi, aozadurioù ha kannaded dilennet.
• Degemer ur skrid strategel nemetken a liamm ar peskerezh, ar porzhioù, an aod, an energiezh, an treuzdougen, al liesseurted vevoniel, an enklask hag ar stummadur.
• Aozit ar porzhioù hervez ar bennaenn 'ur porzh e Breizh, meur a gador', gant arbennigadur, kengred an danvezioù hag postadurioù kenurzhiet.
• Embann un disklêriadur kendeuzet eus kontoù ar mor : budjedoù, dispignoù, froudoù teñzor, talvoudegezh ouzhpennet, dileizhadennoù ha stad an endro.

Ur gouarnerezh a dal ouzh an tabutoù

Yes Breizh en deus merzet mat e laka ar CESER ar biz war ar fed n'eo ket ar pesketaerezh padus ur gudenn a ziviz etre tud a vicher ar greanterezh hag an dud a-du gant an endro hepken. An divizoù a rank bezañ diazezet war ur varnadenn skiantek, rannañ ar ouiziegezh, eskemm mennozhioù disheñvel, kenglot ar politikerezh hag un obererezh kenurzhiet.

2. Pesketaerezh: adstokañ hep skarzhadur, evel kinniget gant Yes Breizh

• Lañsañ ur programm adneveziñ ur flodad a ro ar priorelezh d'ar surentez, d'an efedusted trelosk, d'ar selektivelezh, d'an amledder ha d'an aesder-kempenn.
• Sevel ur servij skoazell evit an ijinerezh arc'hantel³ (e kenlabour gant bankoù Breizh) evit an embregerezhioù bihan, ar c'hrouiñ embregerezhioù hag an treuzkas embregerezhioù.
• Lakaat ar skoazell da zerc'hel ouzh araokadennoù gwiriekadus, hep rediañ un deknologiezh hepken a-raok ma vo diorroet-klok.
• Evit gwareziñ ar gounidoù e-pad an arnodoù, ar prantadoù disoñj biologel pe an treuzfeurmadurioù eostoù pa vez diskouezet ar mad boutin.
• Kreskiñ dileuriañ ar re yaouank, ar maouezed, ar skipailhoù hag ar peskerezhioù bihan er c'horfoù divizout.

Ur linenn fin evit Yes Breizh — Ret eo deomp distaolout koulz un doare 'lezel da vont' hag ar berzadennoù hollek na ginnigont diskoulm ebet. Cheñch a ra an efedoù hervez seurt al lestr, an takad, ar spesad hag ar c'houlz-amzer ; ret eo d'ar muzulioù bezañ a-vras, azasaet ouzh takadoù resis ha bezañ adwelet.

3. Danvezioù, bevliesseurted ha gouiziegezh : ar pezh en deus Yes Breizh da ginnig

• Sevel un Evezhierezh Mor Breizh-5⁴ e stumm roadennoù digor, kenglotus gant ar reizhiadoù skiantel broadel hag europat.
• Kreskiñ an niver a brogrammoù pesketaerien-skiantourien ha dispakadur arsellerien pe kaptorioù war vourzh al listri.
• Diorren steuñvoù dre zouar-pesketaerezh ha pesketaerezh : stokoù, annezioù, preizh-kostez, dibabusted hag azasadur ouzh an hin.
• Priziañ efedoù ar peskerezhioù ramzel hag ar peskerezh dre roued-samm dre annezvaoù hag intanded; amprouiñ takadoù, prantadoù ha seurtadoù dafar all a-raok ledanaat ar pleustr.
• Enklozañ ar pesketaerezh dudi, saotradur an douar, cheñchamant an hin ha cheñchamant implij an douaroù en dielfennadenn ar gwaskoù.

4. Porzhioù, gwerzh-astaol pesked ha talvoudegezh ouzhpennet lec'hel : ar pezh a ginnig Yes Breizh

• Rouedañ ar gwerzhioù-sklasoù pesked : reizhiadoù titouriñ rannet, marketing kenurzhiet ha lojistik strolladet.
• Hizivaat ar yenaat, an dour, an energiezh, mererezh al lastez, ar surentez hag al liammoù dre hent-houarn pe dre vag-dre-lien pa vez dereat.
• Kreskiñ treterezh, pakadur, mirerezh hag implij an isproduioù e Breizh.
• Diorren ur reizhiad heuliañ a-youl-vat diazezet war an orin, an doare produiñ, ar freskter hag ur gopr reizh.
• Gwarantiñ e vo roet ur plas da broduioù al lec'h e gennad ar pretierezh, en ur zoujañ da lezenn ar pourvezerezhioù publik.

5. Akwakultura ha gounezerezh bezhin atebek

Yes Breizh a gred e c'hall an akwakultura kreñvaat ar veurvilouriezh boued ha liesseurtaat takadoù an aod, gant ma vo doujet da varregezh-degemer an endro, da veledouriezh al loened, da berzh an dour ha da zegemer an annezidi.

• Aesaat an argerzhioù dre ur poent-servij kenurzhiet hep izelaat ar reoladoù endro.
• Harpit sevel malvenn, sevel bezhin, ar breserezhioù hag an nevezadennoù a zigresk an ezhommoù, feurioù ar marv hag an dizemglevioù diwar-benn implij an douaroù.
• Embann roadennoù yec'hed hag endro evit al lec'hiennoù a resev skoazell.
• Sevel un akselerator war ar boued-mor a vod laborategioù enklask, porzhioù, embregerezhioù hag ensavadurioù deskadurezh.

6. An aod, an hin hag an implij rannet eus an egor: ar pezh a ginnig Yes Breizh

• Sevel emglevioù kaleter evit pep takad dastum : krignerezh, dour-beuz, dour, lojeiz, touristerezh ha greanterezhioù kentañ.
• Sevel un urzhadur sklaer : pellaat diouzh an eztaoladennoù nevez, azasaat, dilec'hiañ pa vez ezhomm, ha reiñ un digoll reizh.
• Gwarantiñ an digor d'an holl d'an aod ha gwareziñ kefridioù ekologel an takadoù gleb, an duneoù hag an estuaroù.
• Aozit ar c'henvevañ etre ar pesketaerezh hag an energiezhioù mor adnevezadus adalek ar prantad steuñviñ, gant roadennoù hegerz hag ur wikefre dizalc'h evit diskoulmañ an dizemglevioù.

7. Energiezh morel ha spletoù tiriadel

Yes Breizh a gred e rank Breizh bezañ gouest da:

• sevel Brest ha Lorient da greizennoù greantel evit an energiezh avel war-neuñv, ar c'hempenn hag an dizarmadur kelc'hiek;
• Lakaat skoazell rannvroel da zerc'hel ouzh steuñvoù evit an implij, ar stummadur, an is-kevrata lec'hel ha gwarez ar vevliesseurted ;
• sevel ur font aod arc'hantet gant ul lodenn eus ar gounidoù deuet diwar ar raktresoù, da vezañ dasparzhet d'an aotrouniezhoù lec'hel ha d'ar c'humuniezhioù perzhegaet hervez reolennoù foran termenet;
• Priziañ a-zisrann produerezh an tredan, an implijoù lec'hiet da vat er rannvro, al levezonoù war an implij hag stad an endro.

8. Stummadur, enklask ha sevenadur mor

Heñveldra, Yes Breizh a gred e rank Breizh gallout:

• sevel ur gartenn 'Breizh-5' eus ar stummadurioù kinniget ha rakwelet an ezhommoù war an dek vloaz o tont ;
• sevel yalc'hadoù-studi mor hag abadennoù adstummañ evit ar vurelidi-mor, an teknikourien hag al labourerien zizaloubet;
• adlañsañ ar raktres da sevel ur greizenn etrebroadel evit an enklaskoù war ar meurvorioù, kreizennet e Brest, gant perzh an Ifremer, ar Shom, Skol-veur Brest (UBO) hag ar skolioù-meur lec'hel;
• da lakaat an deskadurezh-vor hag an troioù-skol war vord ar mor da vezañ hegerzoc'h, o reiñ ar priorelezh d'ar re o deus nebeut a dro da gaout anezho;
• Liammañ ar skiant, an difenn, surentez ar mor hag an nevezadennoù sivil gant pennaennoù ar veurvilouriezh hag an etik.

9. Hor soñjoù eus en tu all d'ar Mor Breizh

• Sellet ouzh ar pesketaerezh hag an akwakultura evel kolonenn-gein ekonomikel kalz kumuniezhioù aod.
• Pourchas ur skoazell spesius d'an embregerezhioù pesketa ha tretiñ bihan.
• Kendeuziñ berzh ar gennad gant ur gwarez gwellaet eus an endro-mor.
• Derc'hel ur greizenn nevezenti evit an akwakultura padus ha gwellaat an argerzhioù aotren.
• Gwarantiñ e tenno splet eeun ar c'humuniezhioù eus raktresoù an energiezhioù adnevezadus.
• Pourchas servijoù, stummadurioù ha skoazell azasaet ouzh an takadoù war ar maez, an aodoù hag an inizi.

10. Ugent engouestl

1. Degemer ur strategiezh mor evit Breizh-5.
2. Sevel ur Gevredad Mor ha pennal un hanterour evit ar pleustroù mor.
3. Sevel an Arsellva Morel en ur ober gant roadennoù digor.
4. Porzhioù ha gwerzh-uc'hioù pesked.
5. Sevel ur steuñv adneveziñ ar flodad.
6. Staliañ an daolenn-staliañ hag an daolenn-treuzkas.
7. Dibabusted an arc'hantañ, ar surentez hag an digarbonegezh.
8. Diorren programmoù evit skiantourien ar pesketaerezh.
9. Sevel steuñvioù evit pep peskvaezh hag annezva.
10. Broudañ an treterezh lec'hel.
11. Lakaat e pleustr ur reizhiad heuliañ strizh ha youlek.
12. Skoazellit an akwakultura hag al labour-gwez-mor atebek.
13. Staliañ an Akselerator 'Buzh-mor'.
14. Adkemerit kevratoù kaleter an aodoù.
15. Aozadur ar c'henvevañ etre ar pesketaerezh hag an energiezh adnevezadus en donvor.
16. Sevel ar Font Douar-morel evit ar Gounidoù.
17. Diorren gennad ar greanterezh evit an energiezhioù nevezadus mor.
18. Diskouez kartenn ar stummadurioù mor.
19. Ober eus Brest ur greizenn vor etrebroadel.
20. Embann bep bloaz an disoc'hoù, an diforc'hioù hag ar reizhadennoù.

Divizoù lakaat e pleustr

Ne vez lakaet e pleustr treuzfurmadur ebet war ur skeul vras hep budjed, marc'had, gounidoù ha priziadenn. N'eus pal ebet lakaet hep ur budjed, un deiziataer, harp hag un diskoulm teknikel hegerz. N'eus treuzkas ebet hep ar peadra ret. Ma c'hoarvez ur c'hwitadenn, e vez reizhet ar reizhiad kentoc'h eget bezañ dalc'het-mat, evit mirout an neuz hepken. Ur c'hod gwer, orañjez, ruz A ziskouezo an tuadur, met ne gemero biken plas ar sifroù hag o zisplegadenn. Ur c'hresk padennek en un diskouezell a c'hallfe diskouez un tremen pe un dastum roadennoù gwellaet : pep cheñchamant a vo dielfennet a-raok ma vo kemeret un diviz.

11. Amzeriadur evit 2027–2032

Bloavezh	Divizoù ha dafar da gas	Maen-mil-foran
2027 — Muzuliañ	Danevell diazez: Breizh-5; kendalc'h morlaez; gwiriekadenn ar porzhioù, ar gwerzhioù-holl pesked hag ar flodad; kartenn ar programm stummañ	Roadennoù, arbennigiezh, budjedoù ha tabutoù embannet
2028 — Aozit	Strategiezh vor; arsellva; kevratoù porzh; servij skoazell ar flodad; kevratoù aod kentañ	Ur gouarnerezh zo e plas ha digor eo ar galvoù da ginnig.
2029 — Postañ arc'hant	Hizivadur ar gwerzhioù-astaol pesked; listri diskouez; buanaer an akwakultura; font an aodoù	Raktresoù er pemp departamant hag er micherioù skoazellet
2030 — Mat	Adweladenn a-kreiz-prantad ; steuñvoù peskerezh-annez ; reizhadur ar skoazell hag an takadoù obererezh kensturiek	Kaozeadennoù diwar-benn an diforc'hioù hag an degemer muzulioù reizhañ
2031 — Dispakadur	Rouedad lojistikel; Tretiñ lec'hel; Stummadur; Chadenn greantel MRE	Disoc'hoù ekonomikel hag endroel gwiriet
2032 — Priziañ	Adweladenn dizalc'h; kuzuliadenn ar gumuniezh; strategiezh evit 2033–2038	Danevell ziwezhañ, palioù adwelet hag ar budjed stag

12. Panell evezhiañ

Diskouezell	Poent-dave / pal da vezañ lakaet e 2027	Frekañs	Bleiner
Micherioù ar mor	Niver ar studierien ha postoù-leun-amzer dre gentel, reizh, oad ha departamant	Bloaziek	Gantell
Flodad oberiant	Listri hervez o oad, o ment, seurt kenwerzh, porzh ha beveziñ trelosk	Bloaziek	Pesketa / porzhioù
Adneveziñ	Anvidigezhioù, treuzkasadennoù, dilezioù ha postoù goullo	Bloaziek	Kontaer
Surentez	Gwallzarvoudoù, tost-gwallzarvoudoù ha listri modernet	Bloaziek	Diwall
Programmadoù	Litroù ha tCO₂e dre gKg pesketaet ha dre rann	Bloaziek	Gantell
Dibabusted	Pesked tapet dre zievezh ha dafar gwellaet	Koulzad	Skiant / kentel
Stad ar stokoù	Ar stokoù evezhiet hag ar c'hementad en ur stad vat	Bloaziek	Skiantourien
Annezvaoù	Takad ha stad an annezvaoù kizidik evezhiet	Daou-vloaziek	Liesseurted vevoniel
Dizalc'hoù	Kementad, talvoudegezh, seurtadoù ha maregezh	Bep miz	Eilfennet
Talvoudegezh lec'hel	Ul lodenn treuzfurmet ha gwerzhet e Breizh-5	Bloaziek	Kentel
Gounid	Gopr kreiz, rannañ an talvoudegezh ha padusted	Bloaziek	Gantell
Salioù ar gwerzh-astaol	Koustioù, gounidoù, termenoù, kendeuzerezh an danvezioù hag an energiezh	Trimiziek	Porzh rouedad
Akwakultura	Produerezh, implij, marvelezh ha perzh an dour	Bloaziek	Gennad / dour
Stummadur	Studierien nevez, diplometed, implij ha cheñchamantoù micher	Distro d'ar skol	Stummadur
Klask	Raktresoù, arc'hantaouiñ, breouioù ha treuzkas an deknologiezh	Bloaziek	Kreiz an Okean
Kevatalder an aod	Poblañs, madoù hag obererezhioù en arvar ; muzulioù kemeret	Bloaziek	Kontelezhioù (ha broioù)
EMR lec'hel	MW, postoù-labour, pourvezañ lec'hel ha gwallzarvoudoù an endro	Bep hanter-vloaz	Energiezh
Gounid tiriadel	An enkerzh adlodet ha raktresoù arc'hantet	Bloaziek	Fonds an Aod
Kaozeadenn	Perzh, emglevioù, dizemglevioù ha termenoù amzer ar hanterouriezh	Bloaziek	Kendalc'h
Budjed kendeuzet	Rakwel, paeamantoù ha gounidoù dre lodennoù evit Breizh-5	Budjed	Kevredad

13. Riskloù ha gwarezoù

Riskl	Harz-hent
Ur politikerezh diktet gant ur gennad hepken	Ur gouarnerezh liesvennek, roadennoù rannet ha divizoù poellek
Gwareziñ an endro a-du-kastiz pe un tremen daleet	Hentoù termenet gant an amzer, skoazell sokial ha klozulennoù adwelet
Raktresoù bras hep gounidoù lec'hel	Engouestloù kevrata, ar font tiriadel ha embann munudoù ar pourvezañ
Kevezerezh etre ar porzhioù	Arbennigadurioù hag investisadurioù kenurzhiet priziet e live Breizh-5
Arc'hantadur suraet gant an aozadurioù brasañ	Skoazell an Embregerezhioù Bihan, bevennoù arc'hantaouiñ ha treuzwelusted a-fet ar venefisourien
Diskouezeroù touellus	Hentoù embannet, heuliadoù roadennoù war an hir dermen ha priziadenn arbennik dizalc'h
Al Liger-Atlantel ankouaet	Stad da ziazezañ ha gouarnerezh termenet splann e pemp departamant.
Ampartiz dian-walc'h	Muzulioù diouzhtu, disheñvel diouzh muzulioù a c'houlenn lezennadur pe dereadur.

Klozadur

Evit Yes Breizh, ne zeuio ket Breizh da vezañ un nerzh-mor gant ur slogan, met en ur vodañ he porzhioù, he pesketaerien, hec'h skiantourien, hec'h embregerezhioù, hec'h aotrouniezhoù lec'hel hag hec'h annezidi. Ar berzh a vo muzuliet gant pevar zisoc'h war un dro : ekosistemoù kaletoc'h, micherioù dedennus, muioc'h a dalvoudegezh miret e Breizh – ha dreist-holl en hor c'humuniezhioù aod – hag a c'hallo kemer mestroni war o dazont o-unan.

Danvezioù lakaet e pleustr ha diwalloù kemeret

• Rannvro Breizh, Priorelezh 5 — Diorren armerzhel, gouneziegel ha mor, raktres budjed 2026.
• CESER e Breizh, Pesketaerezh war vag e Breizh: tabutoù ha kudennoù, diverradenn, 2025.
• Teul kaset da 'Mer': titouroù diwar-benn ar c'hluster mor Brest.
• SNP, Programm ar Gouarnamant / Manifesto dilennadegoù Holyrood 2026.

An data rannvroel hegerz a c'holo alies pevar departamant : lakaat al Liger-Atlantel e-barzh a zo neuze un disoc'h da gaout evit embannadur 2028 al Levrig. Ar c'hinnigoù a zo e-barzh kefridioù ar Stad, Unaniezh Europa pe an dereadur da zont a zo dispartiet diouzh ar galloudoù a c'haller ober ganto diouzhtu.

Notennoù ha sklaeradurioù

1. Meret e vez Font Morlaou, Pesketaerezh hag Akwakultura Europa gant ar C'huzul Rannvroel. Ar font-mañ a harp tremen an energiezh evit ar flodad pesketa, gwarez danvezioù ar mor, an akwakultura padus ha diorren takadoù aod Breizh. ↩

2. Krouidigezh n'eus forzh peseurt arsellva, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh dilemel da nebeutañ ur c'horf foran kevatal all, hag an holl implijidi a vo degemeret en o fezh. Gallout a reer ober reizhadennoù da c'houde.
↩

3. Gwelet an notenn da-heul. ↩

4. Eskemm : Krouidigezh forzh peseurt evezhierezh, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh lameg un aozadur foran kevatal all da nebeutañ, hag an holl implijidi a rank bezañ degemeret penn-da-benn. Gallout a reer ober reizhadennoù da c'houde. ↩

An teuliadoù tematek e Levrig 2027 Yes Breizh

• Unan. Stad, ensavadurioù, an dereadur hag ar Vonreizh
• 2. An arc'hant publik, ar budjed hag an emrenerezh arc'hantel
• 2a. Dielfennadenn ar budjed: Bro-C'hall – Breizh 5
• 3. Servijoù foran e Breizh
• Pevar. Yec'hed e Breizh
• 5. An nammder e Breizh
• 6. Deskadurezh, stummadur ha deskadurezh uhel
• 7. Sevenadur, yezhoù ha mediaoù
• Eizh. Identelezh breizhat, treuzkas ha kenglot
• 9. Al lojeiz e Breizh
• dek. Implij, embregerezhioù ha diorren ekonomikel
• 11. Armerzh, kenwerzh ha treuzdougen
• 12. Al labour-douar hag ar boued
• 13. Ar mor, an aod hag ar pesketa
• 14. Energiezh, hin hag an tremen glas
• 15. An deknologiezh niverel hag ar veurvorelezh
• 16. Surentez, justis ha difenn
• 17. Europa hag ar peurrest eus ar bed
• 18. An diaspor breizhat hag al levezon etrebroadel