Al lojeiz e Breizh

38

Gallout bevañ, labourat ha kozhnaat en o bro o-unan

Levrig 2027
Follenn-hent 2027–2032

NB: Evit mad Frankiz ha berrder, implijet e vez ar stumm gourel en destenn-mañ evit endelc'her an holl reizhoù.

Diverradenn

N'eus ket ur mank lojeiz unvan e Breizh a-bezh. An dra bennañ a ra poan d'ar rannvro eo an diforc'h etre al lojeizoù hegerz – a-fet implij, lec'hiadur ha ment – hag ezhommoù gwirion ar boblañs. A-hed an aod hag er prantieroù labour pennañ en em ziskouez ar grizenn-mañ evel ur genstrivadeg etre an annezioù dalc'hmat, an eilannezioù, al llogoù vakañsoù hag ar perc'henniezhioù postañ. E lodennoù all eus Breizh e en em ziskouez dindan stumm perc'henniezhioù goullo, tiez en o foull, un diouer a vont e-barzh ar servijoù lec'hel, pe tiez n'int ket azas evit ur boblañs o koshaat.

Heuliadoù zo gant an degouezh-mañ hag a ya kalz pelloc'h eget gennad an diloc'hel. Mirout a ra ouzh ar re yaouank da chom e Breizh pe da zistreiñ di, lakaat a ra skoilh da tuta, rediañ a ra an implijidi da veajiñ pelloc'h evit mont d'al labour, gwanaat a ra ar skolioù hag ar stalioù lec'hel, buanaat a ra koshadenadur lec'hioù zo ha kreskiñ a ra an ezhomm da ober beajoù didalvez. Broudañ a ra ivez ur santad a zic'hañvadur pa ne c'hall ket ken ar re a vev hag a labour en ur c'horn-bro bennak paeañ o frezioù-bevañ eno.

Yes Breizh a ginnig e vefe annez anavezet evel ul lodenn diazez eus buhez ar gumuniezh, war an hevelep live hag an treuzdougen, ar yec'hed hag an deskadurezh. Setu ar bennaenn heñchañ : N'hallio Breizh bezañ dedennus nemet ma roio da gentañ-penn an tu d'an dud da vevañ ur vuhez enorus ha plijus a-hed ar bloaz.

Ur politikerezh an annez evit Breizh a rank klask tizhout pemp pal :

• da suraat lojeiz dereat ha marc'had-mat e pep prantad eus ar vuhez; ;
• da zerc'hel un poblañs padus en takadoù ma vez gwask war an douaroù; ;
• Tostaat al lojeiz, an implij, ar servijoù hag an treuzdougen; ;
• Ober gant an takadoù glas a zo dija a-raok diorren douaroù nevez ;
• Azasaat al lojeiz evit bastañ da ezhommoù ur boblañs o koshaat ha da riskloù liammet ouzh an hin.

Sifroù pennañ da zerc'hel soñj anezho

Diskouezell	Talvoudegezh	Gorread ha mammenn
Poblañs o vevañ en takad aod	36 %	Breizh velestradurel, CESER 2025
Al lodenn eus Breizh a glot gant ar vandenn-bannadenn-mañ	18 %	Breizh velestradurel, CESER 2025
Annezioù eil ha tiez-vakañsoù	13.1 % eus ar flodad	Breizh velestradurel, INSEE 2023
Perc'henniezhioù goullo	6.6 % eus ar flodad	Breizh velestradurel, INSEE 2023
Produerezh 2024 e-keñver ar goulenn bloaziek	Nebeutoc'h eget 20 000, pa vez ezhomm eus 25 000 da 26 000	Breizh velestradurel, CESER 2025
Dindan un aloubadeg pounner-kenañ	36 % evit an annezioù pennañ	Breizh melestradurel, INSEE 2022
Tiez vakañsoù e Sant-Gildas-a-Ruis	74 % er flodad	Kumun, INSEE 2022, hervez *Le Monde*

Evit se, Yes Breizh a ginnig un dereadur kenglotus eus ar galloudoù a denn d'al lojeiz, implij an douaroù, ar steuñverezh kêr ha maez, reolenniñ ar feurmoù vakañsoù, ha d'ul lodenn eus an tailhoù war ar perc'henniezh. Ne vefe ket pal an dereadur-mañ erlec'hiañ ar greizennerezh e Pariz gant unan e Roazhon pe e Naoned. Sturiennoù, arc'hantaouiñ ha gwarezoù boutin a vefe termenet da live Breizh, enni pemp departamant; o lakaat e pleustr a vefe aozet gant takadoù dedennañ lec'hel, a-gevret gant an aotrouniezhoù lec'hel, ar frammoù etrenkumun, ar c'huzulioù rannvroel, ar berc'henned, an embregerezhioù, ar c'hevredigezhioù hag an annezidi.

1. Deuet eo al lojeiz da vezañ ur gudenn bennañ

Yes Breizh a gred e termen an annez hogos pep tra all : kenderc'hel gant ar studioù, kavout ul labour, sevel ur familh, ober war-dro un den karet, bevañ gant un namm pe kozhniñ en doare mat. Pa gemer al lojeiz ul lodenn re vras eus an enkerzh, pe pa c'houlenn beajoù hir bemdez, e tigresk an enkerzh dilerc'h hag e tigresk kalite ar vuhez.

N'eo ket mui an enkadenn a-vremañ o tizhout an tiegezhioù gant ar goproù izelañ hepken. Kavout a ra al labourerien yaouank, an tiegezhioù, an dud en o c'hont o-unan, an implijidi e-pad ur prantad esae hag ul lodenn greskus eus ar renkadoù etre o-unan re a binvidigezh evit kaout gwir da stummoù skoazell zo, ha koulskoude ket pinvidik a-walc'h evit feurmiñ pe prenañ en takadoù ma'z eo strizh marc'had an annez. Ar c'hriterioù dereadegezh evit un asurañs a-enep ar feurm dibaeet – a vez diazezet alies war gevratoù padus hag ur gounid kevatal da deir gwech ar feurm – a zo muioc'h-mui dizingal ouzh liested an hentoù-micher modern.

Deuet eo al lojeiz da vezañ ur gudenn ekonomikel ivez. Ur studiadenn meneget en teulioù prientiñ evit Yes Breizh a ziskouez e sell tost da 60 % eus ar renerien embregerezhioù breizhat aterset ouzh ar moned d'al lojeiz evel ur skoilh bras evit tuta; Hervez a lavar e sav an diaester-se da 88 % e gennad an herberc'h. Ret e vo kadarnaat an disoc'hoù-se gant ur bodad evezhiañ padus, met anat eo an tuadur dija : ne c'hall ket un embregerezh tuta en un doare padus ma n'eo ket gouest e implijidi da vevañ en un hed dereat.

A-benn ar fin, hervez Yes Breizh, eo an annez un elfenn greiz e kendalc'h an dud e Breizh. Ne rank ket bezañ komprenet ar 'gwir da vevañ en e vro' evel ur briorelezh diazezet war an orin. Talañ a ra ouzh ar gwir pleustrek evit kement den a vev, a labour, a stud pe a sav e vuhez e Breizh da gaout ul lec'h eno. Ar politikerezh kinniget zo endalc'hus : gwareziñ a ra implij padus al lojeizoù, ha n'eo ket identelezh velestradurel pe etnek an annezad.

2. Ur vro hoalus, met unan dizempenn-mik.

2.1. Paradoks an aod : kalz a diez, met re nebeut a annezidi a-hed ar bloaz

Evel-just, merzet en deus Yes Breizh e tenn CESER Breizh ur c'hendestenn eus ar paradoz a-vord ar mor en ur frazenn hepken : tiez zo da gaout, met lod anezho n'int ket annezet a-hed ar bloaz ; goulenn zo, met ne vez ket respontet outañ gant ar c'hinnig.

Evel-se, e rannvro velestradurel Breizh, 36 % eus ar boblañs a vev en ur vandenn aod a dalv war-dro 18 % eus Breizh-4. Stankter an diduadennoù, kevret gant riskloù an aod ha bevennet an douaroù hegerz, a laka pep diviz da vezañ diaesoc'h eno.

Ouzhpenn-se, hervez an INSEE, e rannvro velestradurel Breizh, an tiez-annez eil hag al lojeizoù vakañsoù a yae d'ober 13,1 % eus ar parkadoù lojeiz e 2023, tra ma yae an annezioù goullo d'ober 6,6 %. Kuzhet e vez gant ar geidennadoù-se degouezhioù ezkreiz : e kumunioù aod pe enezek zo e c'hall an eil annezioù hag al lojeizoù vakañsoù ober an hanter eus ar parkad lojeizoù, pe muioc'h zoken. E Sant-Gilded-a-Ruis, da skouer, e oa 74 % eus an annezioù anezho tiez-annez eil perc'henn e 2022.

N'eo ket ar pal kondaoniñ an eil annezioù holl. Sikour a reont da virout glad lec'hel, da harpañ an ekonomiezh lec'hel ha, e degouezhioù zo, da aesaat un distro tamm-ha-tamm d'un annez padus. Ar gudenn a sav pa vez kement anezho, ouzhpenn al lojeizoù-touristed, o tegas un diouer padus a lojeizoù evit an annezidi a-hed ar bloaz, o lezel an tiez goullo e-pad ul lodenn vras eus ar goañv hag o lakaat ar servijoù lec'hel da vont a-dreuz.

Skouer Sant-Gildas-de-Rhuys a laka war wel ivez bevennoù un respont kantitativel rik. Ar c'huzul-kêr en deus savet tiez hegerz war zouaroù perc'hennet gantañ hag adigoret ur grêch. Koulskoude, hervez enklaskoù meneget gant *Le Monde*, 15 % eus an annezioù savet e-pad ar pemzek vloaz diwezhañ er rannvro velestradurel a zo bet savet war vord an aod, tra ma oa bevennet kresk ar boblañs en hevelep takad da 3 %. Ret eo sevel tiez, met ne warant ket e teuio an tiez produet da vezañ an annez pennañ.

2.2. Gwask o astenn betek ar marc'hadoù al labour hag an takadoù metropoliten

Evit Yes Breizh, n'eo ket bevennet an enkadenn da gêrioù an touristerezh hepken. Rennes, Naoned, Brest, Gwened, Lorient, Sant-Maloù, Sant-Nazer ha meur a gêr grenn o ment a zo o talañ ouzh daeoù ispisial. E Liger-Atlantel e kaver ur c'hresk demografek hag ekonomikel kreñv, gant ur goulenn uhel evit al lojeiz, ur feur goullo izel ha gwask vras war stok al lojeiz sokial.

E Brest Metropol, daoust d'ur sevel tiez dibaouez ha da bolitikerezh adneveziñ kêr, e tiskouez un teul roet da Yes Breizh ez eus 7 800 goulenn lojeiz sokial hep bezañ bet respontet hag ur feur an tiez goullo a war-dro 6 %. Kreskiñ a ra ar goulenn, dreist-holl evit ar ranndioù bihanoc'h, e-keit ha m'eo ar parkadoù tiez a zo anezho dija savet dreist-holl gant tiez familh brasoc'h.

Diskouez a ra an tensiounoù-se ur gudenn skeul. N'eo ket reizh bevennoù ar c'humunioù e-keñver an takadoù dedennañ gwirion evit al lojeiz hag al labour. Gallout a ra un ti-annez labourat en ur gumun, bevañ en unan all, implijout servijoù en un trede, ha bezañ stag ouzh ur rouedad treuzdougen aozet e lec'h all. Ret eo neuze sevel ur politikerezh an annezioù da live an takadoù-buhez, en ur virout ur gwir atebegezh demokratel.

2.3. Kreiz Breizh, kêrioù-marc'had hag ar maezioù: un enkadenn all

E meur a lec'h e-barzh diabarzh Breizh, kavet en deus Yes Breizh n'eo ket kement-se ar gudenn bennañ ar prizajoù o sevel en diouzh an nebeut, met kentoc'h an n'eo ket azas pe stad freuzus al lojeiz, ar gwerc'hderioù hir, an hed diouzh al labour hag ar servijoù, pe koust al labourioù adneveziñ. Evel-se, un ti marc'had-mat da brenañ a c'hall dont da vezañ dic'hrafedus ma'z eus ezhomm eus adnevezadurioù bras, ma'z eus daou garr-tan ha fakturennoù energiezh uhel.

Ne c'hall ket ur politikerezh evit Breizh, neuze, bezañ diazezet war ur patrom hepken a zerefe da bep tra. Rankout a ra war un dro skañvaat ar gwask war an takadoù aod ha metropoliten, ha lakaat kreizennoù ar c'hêriadennoù hag ar c'hêrioù bihan – a zo kevreet mat gant al labour hag ar servijoù – da vezañ dedennus en-dro. An annez a rankfe dont da vezañ un ostilh evit ar c'hempouez tiriadel, ha n'eo ket un elfenn a vroud ar c'hreizennadur.

3. Ur grizenn implij kement hag ur grizenn kementad

3.1. Produiñ diouzh an ezhommoù gwirion

Hervez ar CESER, e 2024 e vo savet nebeutoc'h eget 20 000 lojeiz e rannvro velestradurel Breizh, pa'z eo etre 25 000 ha 26 000 an ezhomm bloaziek istimet. Diskouez a ra ar sifr-se ez eus un diouer en argerzh lojeizoù, met n'eo ket a-walc'h e-unan evit sturiañ ar politikerezh. Ret eo spisaat pelec'h sevel, evit peseurt tiegezhioù, da bet priz, dindan peseurt mod feurmiñ ha gant peseurt gwarant da vezañ annezet da viken.

Yes Breizh a ginnig neuze erlec'hiañ ar pal difetis evit an niver a annezioù gant ur programm diazezet war c'hwec'h rummad ezhommoù : lojeiz sokial a briz izel-kenañ ; lojeiz sokial hag etre ; lojeiz feur-gopr prevez a briz dereat ; perc'henniezh skoazellet ; lojeiz evit ar studierien, al labourerien-sezon hag ar vicherourien yaouank ; ha lojeiz azasaet evit an dud en oad pe an dud nammet.

Ret e vo sevel ur steuñv evit Breizh, enni pemp departamant, diwar ur priziadenn a-stroll a gemer enni al Liger-Atlantel. Re alies e vez diazezet ar sifroù a c'haller kaout hiziv an deiz war dachennoù douaroniel disheñvel. Ar pazenn gentañ en ur argerzh sevel politikerezh sirius e vo neuze sevel ur c'horf anaoudegezhioù kenglotus evit Breizh en he fezh.

3.2. Ober gant ar stok a zo

A-bouez-bras eo al lojeiz nevez-savet e lec'hioù zo, met ar stok lojeiz a zo dija eo ar vammenn bennañ. Lod Lez-ensellerezh a bouez war ar fed e c'hall digreskiñ feur an tiez goullo bastañ da ul lodenn eus ar goulenn hep kaout ezhomm da sevel muioc'h a diez. Koulskoude e ranker ober an diforc'h etre abegoù an tiez goullo : hêrezh stanket, tiez en o faot, koust al labourioù adneveziñ, dastumerezh spekulativel, ment dizereat, pe hepken ur cheñchamant feurmer.

Ur perzh dibar all zo gant Breizh : e 2022, 36 % eus an tiegezhioù er rannvro velestradurel a veve en annezioù gant tri c'hambr ouzhpenn da nebeutañ eget ar pezh a oa rekis evito teorikel, ar feur uhelañ eus an holl 'rannvroioù' gall. An danframm-annez-se a sell alies ouzh tiez m'emañ perc'henned kozh enno abaoe pell amzer, goude m'eo aet o bugale kuit eus an ti. Ne reisha ket lakaat bevennoù bennak war an annezidi. Koulskoude e laka war wel an ezhomm da ginnig dibaboù all dedennus : tiez bihanoc'h hag aesoc'h da vont e-barzh, e-kichen an aveadurioù, a rofe an tu d'an annezidi da chom er memes kêr pe karter.

Evit Yes Breizh, ur sistem lojeiz gwevnoc'h a zieubfe tiez-familh en ur wellaat buhez an dud koshoc'h. Kement-se a dalvez dibaboù lojeiz etre, skoazell evit an dilojadenn, servijoù lec'hel hag ar surañs ne dalvez ket dilojañ koll e liammoù sokial.

3.3. Adneveziñ hep lezel den ebet a-gostez

An adneveziñ evit an efedusted energetek a zigresk ar fakturennoù hag a warez an hin, met gallout a ra tennañ tiez diouzh ar marc'had da c'hortoz pe da viken ma'z eo re ger al labour. Ar skoazell arc'hantel a rank bezañ stabil, treuzwelus ha diouzh ar c'hementad efedusted energiezh gwirion a vez tizhet. Rankout a ra ivez mirout ouzh daou zisoc'h dizeir : adkempenn a gasfe da greskioù feurm dic'houest da baeañ, hag un difenn da feurmiñ, a dreuzfurmfe un ti-annez padus en ul lojeiz vakañsoù arrebeuset pe en ur perc'henniezh goullo.

Yes Breizh a ginnig ur servij adneveziñ breizhat.¹ en ur gendeuziñ ar priziadur, ar yalc'hadur, dibab an embregerien varrek ha evezhiañ al labourioù. Roet e vefe ar priorelezh da berc'henned o doareoù-annez gant goproù izel, da steuñvoù kevarc'henniezh bresk ha da berc'henniezhioù feurmet da badout a zo dindan reolenn ar feurmoù.

4. An heuliadoù denel, ekonomikel ha douaroniel

4.1. Ar re yaouank, ar familhoù ha treuzkas an hengounioù

An diaester da gavout lojeiz a zale an emrenerezh ar re yaouank, o zreuziadenn war-du un darempred hag o raktresoù da sevel ur familh. Lakaat a ra ivez ar re yaouank zo bet stummet e Breizh da vont kuit, tra ma stourm embregerezhioù zo evit kavout ar barregezhioù n'hallont ket mui kavout en tolead. War an aod, kresk ar boblañs a c'hall kuzhat un koshaat prim pa vez kaset ar fluz net dreist-holl gant donedigezh ar re war o leve.

E Sant-Gildas-du-Rhuys eo kresket ar boblañs etre 2017 ha 2023, daoust ma oa kalz muioc'h a varvioù eget a c'hanedigezhioù; ouzhpenn 65 bloaz eo hanter ar boblañs. Ne c'haller ket lakaat ar faot war an dud koshoc'h, a zo ganto ar gwir da zibab o annez, evel-just. Diskouez a ra kement-se e c'hall ur politikerezh a glask desachañ annezidi, hep strategiezh lojeiz, lakaat kamm kempouez piramid an oad, degas serriñ skolioù ha kreskiñ an ezhommoù yec'hed, en ur c'hwitañ war mirout un nerzh labour a-walc'h.

A-zivout an hêrezh, Yes Breizh a gred e rankfe an taos war an hêrezh broudañ treuzkas ar madoù, n'eo ket d'ar rummad da zont, met d'an hini a zeuio goude, a-benn derc'hel kont eus koazhadur ar boblañs.

4.2. Labour ha servijoù diazez

Emañ al labourerien hollret en arvar brasoc'h : al labourerien yec'hed, an eilerien er gêr, ar gelennerien, ar gargidi-Stad, hag an implijidi e gennadoù an herberc'h hag ar predaozañ, ar sevel-tiez, al labour-douar, ar pesketaerezh hag ar greanterezh. Al labourerien sezonel a rank talañ ouzh un diaester ouzhpenn : en takadoù douaroniel ma vez ar muiañ a c'hounid gant ar feurmoù hañv emañ o labourioù.

Yes Breizh a gred ne zlefe ket lojeiz an implijidi bezañ diouzh diskoulmoù da c'hortoz pourvezet gant an implijerien hepken. Initativioù an embregerezhioù a c'hall klokaat ar politikerezh publik, met ne rankont ket adsevel un dependelezh etre al labour hag al lojeiz. Yes Breizh a ginnig kevelerezhioù etre an aotrouniezhoù lec'hel, Action Logement, ar berc'henned, an embregerezhioù hag an aozadurioù lojeiz sokial, gant ar pal dispartiañ gwirioù ar feurm diouzh ar gevrat labour.

4.3. Galloud prenañ ha fiñvusted bevennet

E gwir goust al lojeiz ne endalc'h ket hepken ar feurm pe an distroioù morjed, met ivez ar c'houstoù energiezh ha treuzdougen a zeu diwar bevañ pelloc'h. Ur politikerezh a redi an tiegezhioù da vevañ hanter-kant kilometr diouzh o lec'h-labour ne grou ket e gwirionez lojeiz a briz dereat : ne ra nemet treuzkas an dispignoù war-du an implij eus ar c'harr-tan, an amzer beajiñ hag an dileizhadennoù.

Rankout a ra forzh peseurt steuñv diorren annez bezañ liammet neuze ouzh ar steuñvoù treuzdougen, servijoù hag implij. Rankout a ra ar c'hreizennoù treuzdougen, an arsavioù hag an hentoù treuzdougen pennañ dont da vezañ lec'hioù alc'hwez evit un teuzadur a-galite, gant ur c'hementad gwarantet a annezioù marc'had-mat.

5. Perak n'eo ket a-walc'h ar reizhiad gouarnamant a-vremañ

Politikerezh al lojeiz e Bro-C'hall a zo perzhiet gant un toullad palioù, binvioù antailh digemm hag ur rannadur ar c'hefridioù kemmus. Ar gouarnamant kreiz a vir levieroù divizus – an tailhoù, ar zonaj, ar yalc'hadoù lojeiz hag ar reoladoù – tra m'eo war an aotrouniezhoù lec'hel e kouezh ul lodenn vras eus bec'h al lakaat e pleustr hag an heuliadoù lec'hel. Merkañ a ra Lez an Ensellerien, daoust ma vez roet peadra foran a-bouez d'al lojeiz, ne warant ket kement-se un efedusted vrasoc'h eget en broioù keñver-ha-keñver.

An CESER a zeskriv ur stad war an aod a zo perzh anezhi ur bern reolennoù met un diouer a genurzhierezh : Lezenn an Aod, ar ZAN, ar steuñvoù diarbenn ar riskloù, ar SRADDET, ar SCoTs, ar steuñvoù lec'hel etrekumun evit an diorren kêrel (PLU), ar programmoù lec'hel evit al lojeiz hag un toullad ajañsoù a c'hwez war-c'horre an eil re war ar re all. An aotrouniezhioù lec'hel bihanoc'h n'o deus ket atav ar varregezh teknikel rekis. Ouzhpenn-se, ar c'hemmoù stank er reolennoù a laka diaes seveniñ ar steuñverezh an douaroù, a zo dre he natur ur prosesus war an hir dermen.

Lezenn an 19 a viz Du 2024 he deus kreñvaet ar muzulioù reoliata lec'hel evit ar feurmoù vakañsoù : takadoù miret evit an annezioù pennañ dindan divizoù zo, enskrivadur, rekizadurioù efedusted energetek, kastizoù ha kontroloù war ar c'hemmoù implij. An diorren-se a gadarna ez eo posupl ar reoliata lec'hel. Koulskoude e chomont stag ouzh divizoù ar vro hag ouzh danvezioù lec'hel digengred.

Yes Breizh a gred e rank Breizh bezañ gouest da sevel ur framm kenglotus, stabil ha diforc'het. Un dereadur a raio berzh a sklaerafe piv a ziviz, piv a arc'hant ha piv a zo atebek.

6. Ar galloudoù da dreuzkas dre an dereadur da Vreizh

Ul lezenn organek war an dereadur a zlefe reiñ ar galloudoù da-heul da Vreizh, dindan evezh ar justis hag a-du gant ar gwirioù diazez :

• Termeniñ strategiezh al lojeiz breizhat hag he falioù douaroniel; ;
• steuñviñ ha arc'hantaouiñ al lojeiz sokial, sokial-tre ha treuz; ;
• Termeniñ ar zonennoù a c'hall kaout ur skoazell lojeiz hag ar re a zo dindan gwask lojeiz; ;
• Reolenadur ar feurmoù vakañsoù hag ar c'hemmoù implij; ;
• Krouidigezh takadoù annez pennañ; ;
• un tailhadur gwevn war an eil annezioù, ar perc'henniezhioù chomet goullo e-pad pell hag ar gounidoù-kevala zo war ar perc'henniezhioù; ;
• Reolennoù a ren an terkañ-tiriad, implij an douaroù hag an aozadurioù douar diazezet war ar gumuniezh; ;
• skoaziadoù evit prenañ, adneveziñ hag azasaat un ti; ;
• Steuñviñ an azasadur aod hag an adannezañ; ;
• Produiñ ha embann roadennoù an annez.

Ar gouarnamant kreiz a virfe, da nebeutañ e-pad ar prantad kentañ, ar gwarezoù a denn da wirioù ar perc'henniezh, d'ar c'hred, d'ar c'hevradoù keodedel ha d'ar c'hengred hollek. Ur skoazell bersonel a c'hallfe bezañ pourvezet c'hoazh gant an aozadurioù a zo anezho dija, diouzh reolennoù divizet dre varc'hata, en ur c'hortoz kemmoù da zont. An Unaniezh Europa a gendalc'hfe da lakaat e plas ar sternioù a denn d'an harp-Stad, d'an energiezh, da bolitikerezh an hin ha da zoareoù arc'hantaouiñ zo.

Koulskoude, pennaenn an is-renerezh a renfe an argerzh : Breizh a zifinnfe gwirioù boutin, palioù, arc'hantadur ha binvioù ; an takadoù dedennañ lec'hel a savfe ar programmoù ; an aotrouniezhoù lec'hel a virfe ar c'hontroll war al live lec'hel ; ha pobl Breizh a gaufe moned da ditouroù keñver-ha-keñver ha da zoareoù goulenn digoll.

Evit Yes Breizh, ur Ajañs an Teloù Breizh² a vodfe ar peadra ijinouriezh a zo rannet bremañ, hep, koulskoude, tennañ kuit arbennigiezh an aotrouniezhoù lec'hel pe an diorroerien. E gefridi a vefe eeunaat ha buanaat oberiadurioù kemplezh : merañ an douaroù, frammañ an arc'hant, adneveziñ ar savadurioù kevredadoù-lojeizoù, treuzfurmiñ ar savadurioù goullo, al lojeiz war ar maez hag an azasadur ouzh an hin. Evit pep raktres e embannfe ar c'houstoù, an deiziadoù-termen hag an disoc'hoù.

7. C'hwezek kinnigadenn a-raok gant Yes Breizh

Kinnig 1 – Sevel un Evezhierezh an Annez breizhat ennañ pemp departamant.

An Arsellva a vodfe roadennoù a zo strewet bremañ e meur a vammenn : prizioù, feurmoù, feurioù goullo, an eil annezioù, lojeizoù vakañsoù arrebeuset, goulennoù lojeiz sokial, sevel-tiez, adneveziñ, demografiezh, implij, dilec'hiusted ha riskloù an hin. Embannet e vefe an roadennoù dre aotrouniezh lec'hel ha dre gornad-dedennañ, en ur zoujañ d'ar buhez prevez. Bep daou vloaz e produfe ur priziadenn foran eus an ezhommoù.

Kinnig 2 – Kevreañ e kevratoù lojeiz diazezet war un takad dastum

Pep tiriad aotrouniezh lec'hel a sinfe ur gevrat c'hwec'h vloaz gant Breizh, o termeniñ palioù dre rummad lojeiz, implij ar stok lojeizoù goullo, ar pourvezadurioù treuzdougen stag, an arc'hantaouiñ, ar servijoù bank hag an disoc'hoù gortozet. Ar skoazell arc'hant a vefe stag ouzh palioù muzulius, en ur zerc'hel kont eus an amstadoù lec'hel.

Kinnig 3 – Gwarantiñ ur c'hantad tiez annezet gant o ferc'henned en takadoù gant ur marc'had an tiez stank

Er strollegezhioù lec'hel ma vez lakaet en arvar ar bevañ a-hed ar bloaz, e vefe miret ul lodenn vihanañ eus an tiez savet e-barzh an diorrenadurioù nevez evit servijout da annez pennañ. Gallout a rafe an aotrouniezhoù lec'hel termeniñ takadoù evit an annezioù pennañ, diouzh ar gwarezoù lezennel a dalv. Ar pouez a zo lakaet war implij ar perc'hennad, ha morse war istor an den a zo ennañ.

Kinnig 4 – Reoliañ ar madoù feurmet evit ar vakañsoù diouzh o endalc'h lojeiz.

An holl feurmoù berrbad a vefe enrollet. An aotrouniezhoù lec'hel pe an takadoù dedennañ a c'hallfe termeniñ kotoù, digreskiñ an amzer-bloaz aotreet evit un annez pennañ, goulenn ma vefe cheñchet implij an annezioù eil, ha lakaat e pleustr ur redi digoll en takadoù a zo dindan ar gwashañ gwask. Ar patrom digoll – lakaat ur gorread kevatal da vezañ hegerz war ar marc'had bep bloaz – a vefe lakaet e pleustr el lec'hioù ma tiskouez ur studiadenn eo ret ha kenfeuriek.

Kinnig 5 – Ober gant an tailhoù war ar madoù evit kas war-raok al lojeiz padus

Gallout a rafe Breizh azasaat an taosadur war an eil annezioù diouzh ar goulenn lec'hel, kreskiñ an taosadur war ar perc'henniezhioù lezet goullo a-youl-gaer e-pad prantadoù hir, ha lakaat an taosadur war al lojeizoù vakañsoù arrebeuset da vezañ tostoc'h da hini al lojeizoù kenwerzhel. Ul lodenn eus talvoudegezh an douar krouet gant un diviz foran a vefe adtapet evit arc'hantaouiñ lojeizoù marc'had-mat ha servijoù lec'hel.

Evel meneget a-us, a-fet hêrezh, e raio Breizh sur e vo frammet an taos war an hêrezh en un doare ma vo broudet treuzkas ar madoù, n'eo ket eus ur remziad d'unan all, met d'ar remziad war-lerc'h, a-benn derc'hel kont eus koazhadur ar boblañs.

Kinnig 6 – Sevel ur mirva douar breizhat

Ur rouedad kenurzhiet a vod an Ajañs an Douaroù Foran, an ajañsoù douaroù diazezet war ar gumuniezh hag an aotrouniezhoù lec'hel³ , gant harp bankoù Breizh, a brenfe hag a verfe takadoù douar pe savadurioù strategel. Ar 'feurm diazezet war ar c'hengred', a zispart ar savadur diouzh an douar, a vefe diorroet evit garantiiñ e chomo ar lojeiz hegerz war an hir dermen ha mirout ouzh ar yalc'hadoù foran a vezañ tapet gant gounidoù prevez war an adwerzh.

Kinnig 7 – Sevel muioc'h a lojeizoù sokial ha marc'had-mat el lec'h ma'z eus ezhomm anezho

Ar framm steuñviñ a rafe an diforc'h etre al lojeiz gant gounidoù izel-kenañ, al lojeiz sokial, al lojeiz etre ha lojeiz perc'hennañ skoazellet. Ne vefe ket an objektivoù niverel nemetken : kont a vefent o tennañ eus ar priz gwerzhañ, ar vent, an hegerzhded, an tostder d'ar servijoù hag an efedusted energetek. Roet e vefe ar priorelezh da raktresoù liesimplij a-benn mirout ouzh paourentez a stankañ.

Ar c'hevala war an hir dermen, dreist-holl a-berzh ar bosterien ensavadurel, bankoù Breizh ha fontoù leve a fell dezho, a c'hallfe kemer perzh e arc'hantadur al lojeiz sokial hag a briz dereat. Reolennet start e vefe o perzh : gounidoù bevennet ha rakwelus, mirout a-hed-pad pal sokial al lojeiz, gwerzhioù spekulativ ebet, hag ar gouarnerezh dalc'het gant aozadurioù a-du gant an interest hollek.

Kinnig 8 – Lansañ ur steuñv 'manioù zero a c'haller diwall'«

Ur wech anavezet an abegoù e resevfe perc'henned ar madoù ur skoazell glok evit an aferioù hêrezh, al labourioù adneveziñ ha feurmiñ o madoù. Kresket e vefe ar skoazell arc'hant en eskemm ouzh ma vefe feurmet ar perc'henniezh da viken gant ur feurm reolennet. Ne vefe implijet kastizoù tailhoù pe adkemeradenn da c'hortoz nemet evel diskoulm diwezhañ evit ar perc'henniezhioù chomet goullo e-pad pell hep abeg reizh, en takadoù a c'houzañv diouer grevus a lojeizoù.

Kinnig 9 – Surenteziñ ar moned d'al lojeiz feurmet en tu all d'ar c'hevradoù padus hepken

Ur gwarant breizhat, a-gevret gant Visale⁴, a c'holofe al labourerien yaouank, an dud en o c'hont o-unan, al labourerien e prantad amprouiñ, al labourerien sezonel hag ar re a zo o cheñch micher. Diazezet e vefe ar prizadur war ar varregezh da baeañ gwirion ha war ar skoazell roet, kentoc'h eget war ur statud micherel a zo deuet da vezañ un nebeud a-ziwar-giz e gennadoù zo. Skoazellet e vefe an ajañsoù lojeiz sokial.

Kinnig 10 – Aozadur hentenn ar prederioù annez evit an dud en oad

Tiez bihanoc'h ha hegerz a vefe savet e pep takad-dougen, tost d'ar servijoù lec'hel. Ur framm breizhat evit al lojeiz azasadus a hizivfe ar rekizadurioù evit an dud gant ur fiñvusted digresket, nammoù santimantel ha kognitivel, hag ezhommoù a cheñch a-feur ma kozh an dud. Ur servij dilec'hiañ annezidi a skoazellfe an dud a fell dezho kuitaat un ti a zo deuet da vezañ re vras pe re ziaes da gempenn. Den ebet ne vefe rediet da zilojiñ ; ar pal eo kinnig un dibab kredus ha sioulaus.

Kinnig 11 – Sevel ur programm evit ar re yaouank, ar studierien hag al labourerien hollbouezus

Breizh a rafe he mad eus lojeizoù sokial nebeut implijet, a ziorrenfe steuñvoù lojeiz etre ar rummadoù hag a aozfe ur steuñv lojeiz mareel distroüs. El lec'hioù ma'z eo stank-kenañ marc'had an annez e vefe miret un dregantad eus ar programmoù tiez a briz dereat da c'hortoz evit strolladoù gant un ezhomm lojeiz anavezet en un doare objektivel, en ur zoujañ da bennreolenn ar gevatalded. Goulennet e vo digant bankoù Breizh sikour al labourerien yaouank da brenañ o zi kentañ.

Kinnig 12 – Azasaat an annezioù ouzh krignerezh an aod

Ar riskloù a-hed an aod a vefe enframmet en holl deulioù steuñviñ kêr. Ur font azasaat breizhat a arc'hantfe ar priziadennoù, ar muzulioù diarbenn, ar prenadennoù douaroù a-youl-vat, adsevel an annezioù naturel hag an adlojañ. Arzhet e vefe ar savadurioù nevez er c'hornioù na vint ket annezadus war an hir dermen. Ar c'hengred e-barzh Breizh a suraio na vo ket ret d'an aotrouniezhioù lec'hel bihan hag ambrouget dougen o-unan bec'h ur riskl a zo dreist o galloud.

Kinnig 13 – Reiñ ar priorelezh d'al feurmer pa vez gwerzhet e di

Pa ziviz ur perc'henn gwerzhañ ur perc'hennad feurmet, e vefe gant al feurmer ur prantad priorek evit ober ur c'hinnig d'ar priz marc'had, hep bezañ rediet da brenañ. Resev a rafent kuzulioù dizalc'h ha gallout a rafent ober gant ur steuñv skoazellet evit prenañ un ti, un aozadur lojeiz sokial, skoazell ur bank breizhat pe, pa vez meur a berc'henniezh e-barzh, ur steuñv keveler. Ar gwir-se a vefe savet evit doujañ da wirioù ar berc'henniezh ha hep stankañ ar gwerzh da viken.

Kinnig 14 – Sevel ur font evit lojeiz al labourerien war ar maez, war an inizi, hag ar re a-bouez.

Ar font a gempouefe ar c'houstoù ouzhpenn evit ar sevel hag an adneveziñ war an enesoù, er c'humunioù aod enebiñ da redioù, hag er c'hornioù-bro ma ne c'hall ket ur raktres ret, e-unan, mont d'ar penn-da-benn. Arc'hantaouiñ a rafe lojeizoù padus a bep seurt, dreist-holl evit al labourerien yec'hed, an eilerien-ti, ar gelennerien, an artizaned hag al labourerien sezonel. Ar gwirioù feurmiñ a chomfe, kement ha ma c'haller, dizalc'h diouzh an implijer.

Unan eus tuioù ar steuñv a sikourfe an tiegezhioù yaouank da sevel pe da adkempenn o annez pennañ en o c'horn-bro, en ur reiñ ar priorelezh d'an douaroù diorroet dija, d'an takadoù goullo ha d'ar savadurioù a zo anezho dija. Staget e vefe ar skoazell ouzh ur prantad-annez bihanañ ha klozulennoù enep-spekulerezh evit bezañ sur ne vo ket arc'hantet un eil ti en amzer-da-zont.

Kinnig 15 – Mirout ouzh an diziousted a-raok ma kollfe an dud o annez

Ur font breizhat diarbenn a emellfe kerkent ha ma c'hoarvezfe an dle-feurm kentañ, pe ma vefe ur gourdrouz skarzhadenn, un disparti, pe pa vefe kuitaet reizhiad gwareziñ ar vugale, an toull-bac'h pe an ospital. Arc'hantaouiñ a rafe ar c'hempennerezh, an azgouezadur dleoù dindan diviz, ar skoazell lezennel, ar gwarezioù surentez ha diskoulmoù diouzhtu. Ne zlefe bugel ebet bezañ lojet war an termen en ul lojeiz da c'hortoz a zo dañjerus pe a-dra-sur dizereat.

Kinnig 16 – Nevezat ur savadur ranndioù hep lezel an tiegezhioù da zibenn

Ar c'henberc'henniezhioù bresk a dennfe splet eus ur priziadenn glok, un harp evit merañ ar raktresoù ha diskoulmoù arc'hantañ a-stroll evit frammadurioù ar savadurioù, an energiezh, an hegerzhded hag ar riskloù liammet ouzh an hin. Ur gouarnerezh sklaeroc'h a rofe an tu da gas da benn al labourioù ret en ur wareziñ ar berc'henned gant goproù izel diouzh an dra da zougen ur rann eus ar c'houstoù na c'hellfent ket gouzañv. Servij adneveziñ Breizh a evezhfe ar c'houstoù, ar c'halite hag an espernoù gwirion tizhet.

Divizoù lakaat e pleustr

Ne vez lakaet e pleustr treuzfurmadur ebet war ur skeul vras hep budjed, marc'had, gounidoù ha priziadenn. N'eus pal ebet lakaet hep ur budjed, un deiziataer, harp hag un diskoulm teknikel hegerz. N'eus treuzkas ebet hep ar peadra ret. Ma c'hoarvez ur c'hwitadenn, e vez reizhet ar reizhiad kentoc'h eget bezañ dalc'het-mat, evit mirout an neuz hepken. Ur c'hod gwer, orañjez, ruz A ziskouezo an tuadur, met ne gemero biken plas ar sifroù hag o zisplegadenn. Ur c'hresk padennek en un diskouezell a c'hallfe diskouez un tremen pe un dastum roadennoù gwellaet : pep cheñchamant a vo dielfennet a-raok ma vo kemeret un diviz.

8. Un dispakadur a-bazennoù betek 2032

2027–2028: Kompren, arnodiñ, gwareziñ

• da sevel an Arsellva enni pemp departamant; ;
• kenstummañ ar roadennoù ha termeniñ an takadoù dastum ;
• lakaat an enskrivadur an annezioù vakañsoù meublet da vezañ rediet; ;
• lañsañ dek takad douaroniel-arnod : an aod, an takadoù kêrel, ar c'hêrioù krenn, an inizi ha Kreiz Breizh ;
• da vuanat staliadur an ajañsoù lojeiz sokial ha distro an tiez goullo war ar marc'had; ;
• sevel Ajañs al Lojeiz Breizh ha termeniñ ar c'hêrioù kevredet bresk ;
• Da brosezañ an diarbenn abred eus an argasadennoù hag an dud a guita o annez hep diskoulm; ;
• En em brientiñ evit treuzkas ar galloudoù hag an arc'hantaouiñ.

• 2029–2030: lakaat e pleustr ar muzulioù breizhat; votiñ ul lezenn breizhat war steuñverezh an annez;
• Lakaat e pleustr emglevioù rannvroel an annez; ;
• lakaat e pleustr ar gwarant feurm breizhat; ;
• lañsañ ar font evit lojeiz al labourerien war ar maez, war an enesoù hag an labourerien hollret; ;
• da studiañ gwir an feurmerien da brenañ da gentañ ha an arc'hantaouiñ ensavadurel reolennet; ;
• azasaat an tailhoù diouzh ar garg hag an implij; ;
• lañsañ Font Azasaat an Aod; ;
• Kenurzhiañ al lojeiz hag an treuzdougen en holl raktresoù danframmoù.

2031–2032: Priziañ ha reizhañ

• priziañ levezon ar muzulioù war ar prizioù, al lodoù hag an annezioù pennañ; ;
• da dalañ ouzh an efedoù fall ha da dennañ kuit ar muzulioù skoazell didalvoud; ;
• lakaat e pleustr raktresoù-arnod a ra berzh; ;
• da suraat ur skoazell glok evit an estajoù kevredet bresk e pep takad lec'hel; ;
• da ginnig ur varnadenn foran hag ur programm dek vloaz nevez da Parlamant Breizh.

9. Menegerioù berzh

Priziet e vefe ar politikerezh dre ur c'harned-notennoù foran ennañ, dreist-holl :

• Amzer gortoz keitat evit al lojeiz sokial; ;
• feur an dispignoù tiegezh hervez an takad dastum ;
• ar c'hennask etre prizioù an tiez hag ar gounidoù lec'hel; ;
• feur an annezioù pennañ, an annezioù eil, an tiez-vakañsoù hag ar madoù goullo; ;
• niver a berc'henniezhioù goullo adlakaet war ar marc'had; ;
• produksion dre rummad ha priz gwerzhañ ;
• niver a diegezhioù gant ur feurm diazezet war ar gengred ;
• lojeiz sokial ha marc'had-mat arc'hantet gant kevala reolennet war an termen hir, gant koustoù spisaet hag ur prantad dasparzhañ fiks; ;
• hed keitat ha padelezh ar veaj etre an ti hag al labour; ;
• tutadur e gennadoù alc'hwez ;
• kemmoù e framm an oad hag e sifroù an enskrivadurioù er skol ;
• lojeiz azas evit an dud koshoc'h hag an dud nammet; ;
• lojeiz padus savet pe adnevesaet e takadoù war ar maez, en inizi hag a-hed an aodoù a zo dindan bevennoù diorren; ;
• feurmerien o deus implijet o gwir a-raok hag o gwir da chom en domani; ;
• argasadennoù diwallet, familhoù harpet a-raok koll o annez, ha tud o kuitaat ar skoazell hep diskoulm; ;
• bugale o vevañ en ul lojeiz da c'hortoz a zo dizur pe amzereat da vat; ;
• Renkadoù kenberc'henniezh skoazellet, al labour kaset da benn, ar c'houstoù da vezañ paeet gant an annezidi hag an arboelloù energiezh gwirion; ;
• tiez en arvar gant dañjerioù an aod hag an diskoulmoù lakaet e pleustr; ;
• Sternerezh an douar dre annez padus krouet.

Ur meneger a-bouez a zlefe muzuliañ n'eo ket an niver a vetradoù karrez produet, met an niver a dud o deus ul lojeiz sur ha dereat.

Klozadur – Ober eus an 'dedennusted' ur bromesa gwirvoudel

Brittany is an attractive place, and this appeal is an asset. However, it becomes problematic when it prevents people from living there all year round, drives away the working population, leads to school closures and turns housing into a financial asset disconnected from its primary purpose.

Evit Yes Breizh, n'emañ ar respont nag e paouez gant an holl sevel-tiez, nag en ur 'shok an arvestoù' diziforc'h, nag e klask un oad-fall. Goulenn a ra ur strategiezh stabil a gendeuz diorren poentet, lakaat e pleustr ar parkad tiez a zo anezhañ, reolenniñ implij an douaroù, merañ an douaroù, skoazell bankoù Breizh, adneveziñ, fiñvusted hag azasadur ouzh an hin.

An dereadur a dostaafe an divizout ouzh gwirvoud buhez Breizh hag a lakaje a-benn ar fin ar re e karg da vezañ atebek-splann eus an disoc'hoù.

Roet e vefe da Vreizh ar peadra da ziskouez e vez barnet ur rannvro vev-buhezek da gentañ-penn gant ar re a c'hall bevañ enni a-hed ar bloaz.

Mammennoù pennañ

1. CESER e Breizh, Aod Breizh : steuñviñ dazont al lojeiz en un takad gant un dalc'husted bevennet, diverradenn, dalc'h ar 6 a viz Here 2025.

2. Lez-gontourien, Gwarantiñ kengloterezh ar politikerezh an annez dirak daeoù nevez, notenn dematek, Gouere 2023.

3. INSEE, Danevell glok – rannvro Breizh, sifroù 2023, roadennoù douaroniel d'ar 1añ a viz Genver 2026.

4. INSEE, Ur c'hard eus an tiegezhioù a vev en tiez a zo kalz re ledan evito., INSEE Première niv. 2064, roadennoù 2022.

5. INSEE, Stennadurioù war marc'had an annez, Broioù al Liger, pennad ispisial niv. 13, miz Du 2023.

6. Lezenn n° 2024-1039 an 19 a viz Du 2024 a zo he fal kreñvaat ar stern reolennel evit ar feurmoù vakañsoù el live lec'hel.

7. ANIL, Kreñvaat ar stern reolennel evit ar feurmoù vakañsoù, un dielfennadenn lezennel hiziv an deiz.

8. Le Monde, Manon Boquen, E Morbihan, an dud koshoc'h a gompens an diouer a vugale vihan., un teul kaset da Yes Breizh.

9. Teulioù labour kaset da Yes Breizh: Al lojeiz e Breizh – Ha gallout a ra ar Vreizhiz bevañ c'hoazh en o bro?, Lojeiz, Lojeiz (da heul).

10. Levrig Yes Breizh, stumm kent, rannoù a denn d'al lojeiz, d'an tailhoù, d'ar steuñviñ ha d'an dereadur.

11. Strollad Broadel Bro-Skos, A-du gant Bro-Skos – Programm ar Gouarnamant 2026, Mae 2026 (lojeiz a briz dereat, postadur war an hir dermen, priorelezh d'al loc'herien, lojeiz war ar maez hag en inizi, diarbenn an dizouegezh, hegerzhded ha kevredanerezh).

Notennoù ha sklaeradurioù

1. Krouidigezh n'eus forzh peseurt arsellva, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh dilemel da nebeutañ ur c'horf foran kevatal all, hag an holl implijidi a vo degemeret en o fezh. Gallout a reer ober reizhadennoù da c'houde.
↩

2. Eñvor : Krouidigezh n'eus forzh peseurt arsellva, ajañs pe aozadur heñvel a rank bezañ liammet ouzh divoudadur da nebeutañ ur c'horf foran kevatal all, hag an holl implijidi a rank bezañ treuzkaset penn-da-benn. Gallout a reer ober reizhadennoù diwezhatoc'h. ↩

3. Un dielfennadenn da c'houzout hag-eñ eo dereat mirout an aozadurioù liesseurt-se a c'hallfe bezañ kaset da benn gant Lez-Gontourien Breizh (Lez-Gontourien Rannvroel bremañ). ↩

4. Gwarant Visale a zo ur reizhiad surentez feurm digoust-krenn kinniget gant Action Logement. Servijout a ra da erlec'h ur gwarezer evit goloïñ ar feurm dibaouez ha kement freuz ha droug a c'hoarvezfe gant ar perc'hennad evit ar perc'henn. ↩

An teuliadoù tematek e Levrig 2027 Yes Breizh

• Unan. Stad, ensavadurioù, an dereadur hag ar Vonreizh
• 2. An arc'hant publik, ar budjed hag an emrenerezh arc'hantel
• 2a. Dielfennadenn ar budjed: Bro-C'hall – Breizh 5
• 3. Servijoù foran e Breizh
• Pevar. Yec'hed e Breizh
• 5. An nammder e Breizh
• 6. Deskadurezh, stummadur ha deskadurezh uhel
• 7. Sevenadur, yezhoù ha mediaoù
• Eizh. Identelezh breizhat, treuzkas ha kenglot
• 9. Al lojeiz e Breizh
• dek. Implij, embregerezhioù ha diorren ekonomikel
• 11. Armerzh, kenwerzh ha treuzdougen
• 12. Al labour-douar hag ar boued
• 13. Ar mor, an aod hag ar pesketa
• 14. Energiezh, hin hag an tremen glas
• 15. An deknologiezh niverel hag ar veurvorelezh
• 16. Surentez, justis ha difenn
• 17. Europa hag ar peurrest eus ar bed
• 18. An diaspor breizhat hag al levezon etrebroadel