Ya Breizh Pennad-kaoz : Yvan Moullec "War-zu ur Republik Tiriadoù ?"«
E-kerzh e engouestl evit ar c’hendivizout hag an digorded e ro Ya Breizh ingal ur vouezh d’ar re a wel ur Breizh kiriekoc’h eus hec’h dazont. Kejañ a reomp gant Yvan Moullec, maer Plouhinec ha kuzulier-rannvro, aozer ur galv a-bouez anvet "Evit ur Republik Tiriadoù". Er pennad-mañ, embannet e An Telegramm D’an 11 a viz Here e c’halvas dilennidi Breizh da vont en tu all d’an divizoù partizan ha da sevel a-gevret ur patrom demokratel nevez diazezet war an tostaat, ar fiziañs, hag ar gefridi. Klotañ a ra ar sell-se, e meur a geñver, gant preder Ya Breizh, ul luskad breizhat kiriek awenet gant ar patrom kembraek Ya Cymru, hag a labour evit reiñ ur vouezh hag ar galloud da ober en-dro da Vreizh a-bezh.
Ho galv da “Republik an Tiriadoù” a glot kreñv gant hon doare da vont war-raok e Ya Breizh. Pa implijit an droienn-mañ, emaoc'h o komz eus ur c'hreñvaat simpl eus an digreizennañ, pe eus ur gwir cheñchamant patrom ma teu ar rannvroioù da vezañ mistri war o dibaboù o-unan a-benn ar fin ?
Komz a ran eus ur statud emren gwirion, o lakaat Spagn da skouer alies, dreist-holl rannvroioù emren Katalonia hag Euskadi. Met Kembre ha Bro-Skos a zo ivez mammennoù awen. D'am soñj, ar galloudoù emren hepken a chom e karg ar Stad.
Lavarout a rit eo erruet ar patrom jakobin betek e harzoù. E gwirionez, penaos e harz er mare-mañ ar greizennouriezh-se barregezh an dilennidi hag an aktourien lec’hel e Breizh da vont en-dro ?
Ar c'hreizennouriezh mod gall, dibar en Europa, en deus strivet a-viskoazh da lakaat e pleustr un hevelepded hollek eus ar vro, hep derc'hel kont eus diforc'hioù ha perzhioù dibar he rannvroioù liesseurt. Kreizennañ a ra kazi an holl c'halloudoù, ha dre-se kazi an holl zanvezioù arc'hant, hep menegiñ ar melestradur dreist a stank ha lazhañ kement stignad. En degouezh-se eo dibosupl galloud an dilennidi, ha soñjal a ran dreist-holl er c’huzulioù-rannvro, d’ober. Budjedoù bihan, galloudoù bevennet... Graet eo an distruj. Er vro-mañ hon eus, dreist-holl, implijidi uhel, sot gant reizhiad an ENA (Skol Vroadel ar Melestradurezh), ha ne ya ket o sell war ar vro en tu all da bastell-vro Pariz, hag a ra pep tra evit derc’hel kontroll war ur reizhiad na ya ket en-dro, met a vez meret ganto c’hoazh, e-lec’h prederiañ war un doare gouarnamant all diazezet war an emrenerezh rannvroel, ha n’o defe ket mui kontroll warnañ.
Deskrivañ a rez ur Vreizh “prest” da gemer muioc’h a gefridioù. Hervezoc’h, peseurt teir zachenn barregezh, pe muioc’h ma fell deoc’h, a zlefe Breizh merañ war-eeun evit bastañ gwelloc’h da ezhommoù hec’h annezidi ?
D'am soñj e tlefe an holl c'halloudoù, nemet re ar Stad, bezañ treuzkaset d'ar rannvroioù a fell dezho o degemer. Kendrec’het on e c’hello Breizh bezañ un araokaerez war an dachenn-se, en ur heuliañ ar patrom spagnol, gant un doare pazennek a-hed an amzer.
Goulenn a rit unvaniezh etre dilennidi ar pemp departamant breizhat. En o zouez al Liger-Atlantel zo un dra roet deomp e Ya Breizh. Ha soñjal a rit eo un adunvaniezh melestradurel un dra ret a-raok prederiañ war ur feur-emglev demokratel breizhat nevez ? Ouzhpenn-se, penaos e c'hallfe an unaniezh-se etre an dilennidi bezañ diskouezet e doareoù resis ? Ha ezhomm zo eus ur penn ?
Va holl soñjoù diwar-benn an danvez-se a laka enno dre ret rakreolennoù Breizh adunvanet ; ar poent loc'hañ diazez eo. D’am soñj eo d’ar Prezidant Rannvro kemer ar penn a-fet politikerezh, met ret eo dezhañ kaout ar youl wirion, ha dreist-holl, ar galon. Evit ar mare, ne welomp ket ar youl-se. Koulskoude, an dilennidi rannvroel, me en o zouez, a zo holl engouestlet gant an afer-se, evel ul lodenn vras eus ar boblañs.
Skrivañ a rit e teuio “ar c'hemm eus an traoñ”. Penaos e soñjit kenlabour etre dilennidi, luskadoù keodedourien ha luskerien Breizh evit lakaat an emsav diazez-mañ da vont en-dro ?
Dirak an dic'houestl war an danvez-se e soñjan, er sizhunvezhioù da zont hag o heuliañ ma pennadoù-kazetenn liesseurt diwar-benn an danvez-se, kas ur sinadenn da holl maered ar pemp departamant breizhat, da holl guzulierien-departamant ar pemp departamant, hag ivez da holl guzulierien-rannvro Breizh ha Liger-Atlantel, o c'houlenn ma vefe adstaget Breizh-Veur hag evit ma vefe emrenerezh Breizh hor rannvro. Komz a ran eus ur sinadeg hep strollad, dieub diouzh an oportunisted bolitikel, a fell din kinnig neuze d'ar galloudoù broadel disheñvel e-kerzh ur weladenn a-bouez e Pariz, gant ar muiañ a sinadurioù ar gwellañ.
An emrenerezh a fell deoc'h a dalvez ur sevenadur politikel disheñvel, unan gwriziennet muioc'h er vro ha muioc'h pragmatek. Hervezoc’h, petra a vank c’hoazh da Vreizh evit kas ar pazenn sevenadurel hag ensavadurel-mañ ?
Un engouestl sklaer ha disklêriet a-berzh dilennidi Breizh, hag ar galon da vont kuit diouzh ar strolladoù politikel broadel. Pa gomzan gant ma c'henlabourerien e rann an darn vrasañ ar soñj-se hag ar c'hoant-se da gaout emrenerezh... Met evit abegoù dilennadegoù e seblant bezañ diaes kemer ar pazenn-se. Ur strollad politikel breizhat bras a vefe sur a-walc’h an diskoulm.
A-benn ar fin, ur ger evit ar Vretoned. Perak, d’ho soñj, eo deuet an amzer da skrivañ ur pennad nevez evit Breizh, en ur Republik a vefe digor a-benn ar fin war liesseurted he rannvroioù ?
Laouen on koulskoude, ha sur on eo deuet an amzer. Pa seller ouzh stad dic'hortoz ar vro bremañ e klevan muioc'h-mui a vouezhioù o c'houlenn ma vefe cheñchet ar gouarnamant. Marv-empenn eo ar reizhiad politikel ha melestradurel-se evit ar mare, hag e ensefalogramm a vo plaen a-benn nebeut. Gortoz a ra an dud ma vo diorroet ar galloud !
Ha dereat eo luskad Ya Breizh, d’ho soñj, evit bodañ an holl youl vat e Breizh, ha pelloc’h c’hoazh, ha dont da vezañ ur gwir nerzh evit ar c’hinnigoù, evel hor patrom kembreat, al luskad Ya Cymru ?
Ya, al luskad Ya Breizh a c’hell bezañ un doare mat da vodañ nerzhioù lusk Breizh ha dont da vezañ un nerzh evit ar cheñchamant pozitivel, evel Ya Cymru, ha laouen-tre e vijen d’en em vodañ ganeoc’h. Liesseurt eo ma fontoù awen, ha gallout a reont bezañ kembraeg, skosat, katalaneg, pe euskareg. Ur gwir vammenn awen int, e kement degouezh.
Trugarekaat a reomp a-greiz kalon Yvan Moullec evit an eskemm sevel hag a-feson-se diwar-benn dazont ensavadurel Breizh.
E c’halv da sevel ur Republik tiriadoù a glot gant kredenn don Ya Breizh : amañ eo, e Breizh, e c’hell ganet ur patrom reizhoc’h, efedusoc’h ha deneloc’h.
Dont a raio an diskoulmoù eus ar penn-kentañ, diwar ar c'henlabour hag ar fiziañs nevesaet etre ar pennoù, ar gevelerien hag ar geodedourien.
Ya Breizh a bed an holl re a rann ar youl-se da gemer perzh el luskad, da gemer perzh er preder a-stroll ha da ober, en un doare fetis, evit ur Vreizh a zo mestr war he zro.
Peogwir
